Επικοινωνία

Παρακαλώ εισάγετε τον 5-ψήφιο κωδικό ασφαλείας:

Οι προσωπικές πληροφορίες θα συλλέγονται και θα χρησιμοποιούνται για τους σκοπούς που περιγράφονται στην Δήλωση προστασίας δεδομένων .

Άρθρα από Κολώνη Παναγιώτα στην Αλεξανδρούπολη


Κρίση Πανικού - Panic Attack

Η κρίση πανικού έρχεται σαν ένα κύμα κατακλυσμιαίου στρες και φόβου. Σε λούζει κρύος ιδρώτας, νιώθεις ταχυπαλμία και δυσκολία στην αναπνοή. Μπορεί να νιώσεις ότι πεθαίνεις ή ότι τρελαίνεσαι. Μπορεί να χτυπήσει σαν κεραυνός εν αιθρία, οπουδήποτε και οποιαδήποτε στιγμή χωρίς προειδοποίηση, ακόμη και κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Χωρίς την κατάλληλη διαχείριση μπορεί να εξελιχθεί σε διαταραχή πανικού και οδηγεί το άτομο στην αποφυγή και την απόσυρση από πολλές δραστηριότητες της ζωής του. Τα συμπτώματα συνήθως διαρκούν από 5 λεπτά μέχρι και μισή ώρα.

Τα καλά νέα είναι ότι θεραπεύονται και όσο πιο σύντομα το άτομο ζητήσει βοήθεια τόσο πιο γρήγορα θα αντιμετωπιστούν. Τι μπορείτε να κάνετε :

  • Ξεκινήστε από τον παθολόγο σας. Ένας ιατρικός έλεγχος θα αποκλείσει παθογόνα αίτια και μπορεί να σας καθησυχάσει.
  • Πολλές φορές η αγωγή με ήπια αντικαταθλιπτικά βοηθάει. Προσοχή όμως: τα χάπια ανακουφίζουν μόνο τα συμπτώματα. Όσο τα αίτια παραμένουν, η αγωγή από μόνη της δεν είναι αρκετή. Χρειάζεται παράλληλη ψυχοθεραπεία. Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία έχει η αποδειχθεί ως η πλέον αποτελεσματική για τις κρίσεις πανικού.
  • Μιλήστε στους φίλους/οικογένεια για το τί αντιμετωπίζετε. Μοιραστείτε την εμπειρία σας. Συχνά η κρίση πανικού συνοδεύεται από αισθήματα ντροπής, ανεπάρκειας και αδυναμίας. Αν βρίσκεστε σε δημόσιο χώρο και νιώσετε δυσφορία λόγω επερχόμενης κρίσης, η συνήθης τάση είναι η προσπάθεια να το αντιμετωπισετε μόνος (χωρίς να το αντιληφθεί κανείς). Προτιμήστε να εξωτερικεύσετε τις σκέψεις σας και να τις μοιραστείτε με όποιον είναι μαζί σας ή να τηλεφωνήσετε σε κάποιο άτομο που εμπιστεύεστε. Μην κρύβεστε στη σιωπή.
  • Εξασκηθείτε στις διαφραγματικές αναπνοές: αργές, βαθιές αναπνοές που φτάνουν μέχρι κάτω από τους πνεύμονες. Η εισπνοή πρέπει να γίνεται από τη μύτη, και η εκπνοή να διαρκεί λίγο περισσότερο από την εισπνοή. Μετρήστε γρήγορα μέχρι το 7 στην εισπνοή και μέχρι το11 στην εκπνοή. Εξασκηθείτε καθημερινά, και συγκεντρωθείτε στις αναπνοές σας κατά τη διάρκεια της κρίσης. Αν δεν την σταματήσει σίγουρα θα μειώσει την ένταση.
  • Το πιο δύσκολο κομμάτι στην αντιμετώπιση τους είναι και το πιο σημαντικό. Πρέπει να τις αποδεχτείτε ως κομμάτι της ζωής σας (αν και προσωρινό) και να μην επιτρέψετε να πάρουν τον έλεγχο της ζωής σας. Μην αποφύγετε δραστηριότητες ή μέρη επειδή φοβάστε για πιθανή κρίση. Ζήστε τη ζωή σας όπως συνήθως και όταν/αν έρθει κρίση πανικού αφήστε τη να εξελιχθεί και να περάσει και συνεχίστε τη μέρα σας.

Οι κρίσεις πανικού είναι το «καμπανάκι» του οργανισμού που δείχνει ότι υπάρχουν θέματα στη ζωή του ατόμου τα οποία συνειδητά ή ασυνείδητα αρνείται ή δυσκολεύεται να διαχειριστεί. Είναι ο τρόπος του οργανισμού να μας δείξει ότι δεν αντέχει άλλο την πίεση που προκαλούν αυτά τα θέματα, και η αντιμετωπιση τους δεν παίρνει άλλη αναβολή. Μη διστάζετε να ζητήσετε βοήθεια από ειδικό. Οι παραπάνω συμβουλές δρουν παρηγορητικά αλλά δεν αποτελούν επαρκή αντιμετώπιση. Μέσω της κατάλληλης ψυχοθεραπείας θα αντιμετωπίσετε τις κρίσεις πανικού, θα πάρετε πίσω τον έλεγχο της ζωής σας και η αυτογνωσία που θα κερδίσετε θα αποτελέσει οδηγό και για την αντιμετώπιση μελλοντικών προκλήσεων που θα κληθείτε να διαχειριστείτε.

Πώς να βοηθήσετε όταν ένας δικός σας άνθρωπος βιώνει μια κρίση πανικού:

  • Μείνετε μαζί του/της και κρατήστε την ψυχραιμία σας
  • Πηγαίνετε το άτομο σε ένα ήσυχο σημείο
  • Μην το αγγίζετε χωρίς να το ρωτήσετε πρώτα
  • Μην υποτιμάτε το φόβο του, ο πανικός εκείνης της στιγμής είναι απολύτως πραγματικός. Οπότε φράσεις όπως «δεν υπάρχει λόγος να φοβάσαι» ή «ηρέμησε» ή «όλα είναι στο μυαλό σου» δεν βοηθούν καθόλου αλλά μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση
  • Μην κάνετε υποθέσεις για το τί έχει ανάγκη, απλά ρωτήστε το τί χρειάζεται
  • Βοηθήστε το να επικεντρωθεί στην αναπνοή του, κρατώντας μαζί τον ρυθμό
  • Όταν ένας δικός σας άνθρωπος βρίσκεται σε θεραπεία για τις κρίσεις πανικού :
  • Επιτρέψτε στο άτομο να προχωρήσει με τον δικό του ρυθμό
  • Έχετε υπομονή και ενθαρρύνετε το άτομο ακόμα και αν δεν τα καταφέρνει πάντα
  • Μην του επιτρέπετε/το βοηθάτε να αποφεύγει καταστάσεις που του προκαλούν άγχος
  • Μην σας πιάνει πανικός όταν έχει κρίση πανικού
  • Αποδεχτείτε την κατάσταση, διατηρώντας την επίγνωση ότι δεν θα είναι για πάντα
  • Φροντίστε τον εαυτό σας

Οι κρίσεις πανικού σημαίνουν ότι έχει έρθει η ώρα για σημαντικούς επαναπροσδιορισμούς στη ζωή του ατόμου που τις βιώνει. Αν το άτομο αποδεχθεί αυτή την πρόκληση και περάσει τη διαδικασία που απαιτείται θα κερδίσει την χαμένη του αυτοεκτίμηση και θα μπορέσει να βιώσει τη ζωή του απελευθερωμένο απο τα δεσμά του φόβου.

Να θυμάστε ότι αν και τα συναισθήματα και τα συμπτώματα που βιώνετε είναι τρομακτικά, δεν κινδυνεύετε. Μην πολεμάτε τα συναισθήματα σας, όσο περισσότερο τα αποδέχεστε, τόσο μειώνεται η ένταση τους. Μείνετε στο εδώ και τώρα, και συγκεντρωθείτε στο τί σας συμβαίνει αντί στο τι θα μπορούσε να συμβεί.. Όταν το συναίσθημα του φόβου σας κατακλύζει αφήστε το να εξελιχθεί χωρίς να προσπαθήσετε να το αποφύγετε μέχρι να υποχωρήσει. Να είστε περήφανοι για τον εαυτό σας και την προσπάθεια που καταβάλλετε. Η διεκδίκηση της ζωής που επιθυμείτε έρχεται μέσα από την αποδοχή των βιωμάτων σας και όχι τον πόλεμο εναντίον τους.

Η τέχνη του να ακούς

Οι άνθρωποι που επισκέπτονται ένα ψυχολόγο είναι πολύ συχνά μπερδεμένοι, αγχωμένοι και φοβισμένοι. Μαζί με το αδιέξοδο τους, κουβαλούν ενοχές, ντροπή και φόβο. Ο στόχος της ψυχοθεραπείας είναι (πέρα από τους προσωπικούς στόχους του καθενός) η ενδυνάμωση, η αυτονομία και η εσωτερική γαλήνη, καθώς και η δυνατότητα δημιουργίας ουσιαστικών, αυθεντικών σχέσεων. Ένα από τα μεγαλύτερα παράπονα στις οικογενειακές, ερωτικές και φιλικές σχέσεις είναι η δυσκολία στην επικοινωνία. «Δεν με ακούει», ακούω συνέχεια. Ποιός; Ο/η σύντροφος, ο γονιός, το παιδί μου, ο συνάδελφος, η λίστα είναι ατελείωτη. Και έτσι συσσωρεύονται μέσα μας η απογοήτευση, η ματαίωση, η θλίψη, η πικρία, ο θυμός και ο πόνος με συνέπειες στην ψυχική αλλά και σωματική μας υγεία.

Τί σημαίνει όμως ακούω; Σίγουρα δεν σημαίνει υπακούω (αν και συχνά αυτό μπορεί κατά βάθος να επιθυμούμε). Σημαίνει κατανοώ, σημαίνει σιωπώ, σημαίνει προσπαθώ να δω μέσα από τα δικά σου μάτια. Το να μάθω να ακούω τον εαυτό μου και τους άλλους, αποτελεί πολύτιμη δεξιότητα και απαραίτητο συστατικό μιας αυθεντικής, βαθιάς και ισότιμης σχέσης. Προϋποθέτει την ύπαρξη χρόνου, σεβασμού και ειλικρινούς διάθεσης για κατανόηση. Απαιτεί επίσης ικανοποιητικό επίπεδο αυτογνωσίας έτσι ώστε να μπορεί να γίνει διαχωρισμός μεταξύ της δικής μου πραγματικότητας και της δικής σου εμπειρίας. Η προσωπική ματιά του καθενός χρωματίζεται από τα βιώματα, το χαρακτήρα, τον τρόπο που μεγάλωσε, τα τραύματα που τον καθόρισαν, δεν υπαρχει μια πραγματικότητα. Δεν είναι απαραίτητο να συμφωνούμε σε τίποτα για να μπορούμε να ακούσουμε. Πώς μπορούμε πρακτικά να μάθουμε να ακούμε; Και ακόμα περισσότερο πώς πρέπει να μιλάμε ώστε να μας ακούνε;

Φέρτε στο μυαλό σας ένα πρόσφατο διάλογο θέλατε πολύ να σας καταλάβουν/ακούσουν αλλά δεν κατέληξε όπως ελπίζατε. Όταν η συναισθηματική φόρτιση είναι μεγάλη, πρώτος στόχος είναι η έκφραση των συναισθημάτων με «εγώ» προτάσεις. Άρα το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσω μέσα μου τα συναισθήματα που μου προκαλεί η κατάσταση που με απασχολεί. Δηλαδή αναφέρω το γεγονός που με απασχολεί χωρίς να το φορτίζω με επίθετα ή άλλους χαρακτηρισμούς, και το συναίσθημα που προκαλεί σε εμένα καθώς και τη συνέπεια-αν υπάρχει- πάλι σε εμένα. Για παράδειγμα : «Όταν αργείς να επιστρέψεις σπίτι και δεν μου τηλεφωνείς (απλή παράθεση γεγονότος), αισθάνομαι ανήσυχη και φοβάμαι μήπως συνέβη κάτι (συναίσθημα- προσοχή όχι με κάνεις και αισθάνομαι, εγώ αισθάνομαι), με συνέπεια να μην μπορω να συγκεντρωθώ στη δουλειά μου (συνέπεια πάνω μου). Η ολοκλήρωση της φράσης σημαίνει ότι δεν συνεχίζω άλλο, δεν κατευθύνω τον άλλο στην επιθυμητή για εμένα συμπεριφορά (όσο κι αν το θέλω), σταματάω εκεί (ίσως το δυσκολότερο σημείο που απαιτείται είναι η τελεία). Χρειάζεται χρόνος, σταθερότητα, υπομονή και ψυχραιμία. Το ενδιαφέρον είναι ότι στις στενές σχέσεις οι άνθρωποι καθρεφτίζονται, δηλαδή εισπράτεις αυτό που προσφέρεις. Όταν ο ένας ξεκινάει την προσπάθεια και πασχίζει ειλικρινα να κατανοήσει τον άλλο, και το άλλο μέλος θα κάνει το ίδιο.

Εάν θέλετε να σας ακούν περισσότερο ξεκινήστε εσείς πρώτα. Τί προσπαθεί να σας πει, τί αισθάνεται το άτομο που έχετε απέναντι σας; Βοηθείστε το να εκφραστεί εστιάζοντας στο τί αισθάνεται γιατί εκεί βρίσκεται η ουσία, μην κρίνετε, μην κατευθύνετε, δείξτε εμπιστοσύνη. Όσο πιο δύσκολο σας φαίνεται τόσο πιο πολύ πρέπει να αναρωτηθείτε πόσο εμπιστεύεστε και κατακρίνετε και οι ίδιοι τον εαυτό σας. Άρα μήπως πριν προσπάθησετε να διορθώσετε μια σχέση, να ξεκινήσετε από τη σχέση με τον εαυτό σας;

Όλοι έχουμε την ικανότητα να βρούμε λύση σε αυτά που μας απασχολούν, όταν ζητώ να με ακούσεις δεν θέλω να μου σερβίρεις τη λύση, ούτε να μου δείξεις τα λάθη μου, ψάχνω την ανακούφιση και τη γαλήνη που θα βρω επειδή με ακούς χωρίς να με κρίνεις, χωρίς να μου πεις τι θα έκανες εσύ (γιατί εγώ είμαι διαφορετική από εσένα), γιατί έτσι η σχέση μας γίνεται πιο βαθιά και ουσιαστική και η ελευθερία, ο σεβασμός και η αποδοχή γίνονται έννοιες όχι επιφανειακές αλλά τα πιο σημαντικά κομμάτια της -πολύ απαιτητικής πλέον- καθημερινότητας μας.

Συνερξάτηση

Μήπως έχετε κουραστεί να ‘θυσιάζεστε’ για την ευτυχία του/της συντρόφου σας χωρίς να λαμβάνετε τίποτα; Μήπως βασικός σκοπός της ζωής σας είναι η ικανοποίηση των αναγκών του/της συντρόφου σας; Αν αυτό σας θυμίζει κάτι, βρίσκεστε σε μια σχέση που είστε απόλυτα εξαρτημένοι από τον/την σύντροφο σας και την έγκριση του/της.

Η συνεξάρτηση αφορά σχέσεις μονόπλευρες, συναισθηματικά καταστροφικές και/ή κακοποιητικές. Είναι μια υπερβολική συναισθηματική, σωματική και ψυχολογική εξάρτηση σε μια σχέση δυσλειτουργική. Μπορεί να καταστρέψει την χαρά, την υγεία, την καριέρα, και τις σχέσεις. Στον πυρήνα αυτής της διαταραχής κρύβεται μια άρνηση αναγνώρισης του προβλήματος, και μια πεποίθηση ότι μόνο θυσιάζοντας τις προσωπικές ανάγκες και επιθυμίες μπορεί να υπάρξει η σχέση.

Τα παιδιά που μεγάλωσαν με γονείς που τα παραμελούσαν ή τα κακοποιούσαν συναισθηματικά έχουν περισσότερες πιθανότητες να έχουν συνεξαρτημένες σχέσεις. Όσο ήταν παιδιά έμαθαν να παραμερίζουν τις ανάγκες τους για να ικανοποιήσουν ένα δύσκολο γονέα, και να νιώθουν ενοχές όταν δεν το κατάφερναν, βάζοντας έτσι τα θεμέλια ενός μοτίβου που προσκολλώνται και αναζητούν αποδοχή και αγάπη από ένα δύσκολο άτομο. Σαν ενήλικες έχουν ανάγκη από την αποδοχή και την επιβεβαίωση των άλλων για νιώθουν καλά, και δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν τα δικά τους έντονα συναισθήματα. Η συνεξάρτηση είναι μια συμπεριφορά που ‘κληρονομείται’ από γενιά σε γενιά.

Παρακάτω περιγράφονται τα χαρακτηριστικά του ατόμου με συνεξαρτητική συμπεριφορά:

  • Η αυτοεκτίμηση του βασίζεται στη γνώμη των άλλων.
  • Εάν ικανοποιήσει δικές του ανάγκες κατακλύζεται από ενοχές.
  • Δυσκολεύεται να πει όχι σε απαιτήσεις τρίτων. Προσπαθεί να ικανοποιεί τους άλλους για να κερδίσει την αποδοχή και την αγάπη τους. Εάν δεν τα καταφέρει αισθάνεται θύμα τους.
  • Η συμπεριφορά του υπαγορεύεται από ένα βαθύ φόβο απόρριψης, εγκατάλειψης και μοναξιάς.
  • Αισθάνεται ότι οι άλλοι τον χρησιμοποιούν και δεν εκτιμούν τα όσα προσφέρει.
  • Παίρνει τα πάντα προσωπικά. Επειδή η αίσθηση της αυτο-αξίας του είναι πολύ εύθραυστη, κάθε σχόλιο, συμπεριφορά ή δράση εκλαμβάνονται ως προκλήσεις που πρέπει πάση θυσία να ελέγξει.
  • Αισθάνεται πάντα θύμα. Νιώθει ανίσχυρο και αδυνατεί να συνειδητοποιήσει την ευθύνη που έχει στη δημιουργία της πραγματικότητας του.
  • Χρησιμοποιεί (συχνά ασυνείδητα) τη χειραγώγηση μέσω των ενοχών προκειμένου να ελέγξει τη συμπεριφορά των άλλων.
  • Δικαιολογεί μέσα του την κακή συμπεριφορά των άλλων. Επειδή το συνεξαρτημένο άτομο δεν αντιμετωπίζει με ειλικρίνεια τα συναισθήματα του, αναπτύσσει τρόπους για να εξαπατά τον εαυτό του προκειμένου να απαλλάξει από την ευθύνη αγαπημένους του ανθρώπους για την κακή τους συμπεριφορά.
  • Φοβάται την απόρριψη και αισθάνεται ότι κανείς δεν τον/την αγαπάει. Μέσα του πιστεύει ότι δεν αξίζει τίποτα, δεν έχει καταφέρει τίποτα και αν τολμούσε να εκφράσει τις ανάγκες και τα συναισθήματα του θα γελοιοποιούνταν και θα απορρίπτονταν.

Εάν πιστεύετε ότι δεν υπάρχει καμία ικανοποίηση στη ζωή σας πέρα από τη σχέση σας, εάν αναγνωρίζετε δυσλειτουργικές συμπεριφορές στον/στην σύντροφο σας αλλά δεν κάνετε τίποτα, και αν προσφέρετε υποστήριξη με τίμημα τη δική σας ψυχική και σωματική υγεία, βρίσκεστε σε σχέση συνεξάρτησης. Η παραίτηση από τις προσωπικές ανάγκες και την ταυτότητα οδηγούν σε άγχος και εξουθένωση. Και το σημαντικότερο: το άτομο γίνεται ‘διευκολυντής’- βοηθώντας χωρίς να το συνειδητοποιεί το άλλο άτομο να διατηρήσει τις δυσλειτουργίες του. Όταν πάντα σώζουμε, προστατεύουμε, φροντίζουμε, δικαιολογούμε και προάγουμε τις δυσλειτουργικές ή ανεύθυνες συμπεριφορές εμποδίζουμε το άτομο να αναπτύξει ικανότητες που θα το βοηθούσαν να εξελιχθεί.

Για να βοηθήσετε τον εαυτό σας αν έχετε μια σχέση συνεξάρτησης χρειάζεται να δουλέψετε με ειδικό. Ξεκινήστε βάζοντας όρια, αναγνωρίζοντας τις δικές σας επιθυμίες και ανάγκες και χτίζοντας την αυτοπεποίθηση σας. Αναρωτηθείτε αν η συμπεριφορά σας βοηθάει τον/την σύντροφο σας ή απλά προάγει ένα δυσλειτουργικό μοτίβο. Δεν βοηθάτε κανέναν αν συνεχίζετε να υιοθετείτε μια συμπεριφορά που αποδεδειγμένα σας έχει οδηγήσει σε αδιέξοδο.

Η απόρριψη και οι συνέπειες της

Έχει αποδειχτεί ότι η απόρριψη οδηγεί σε κατάθλιψη, εθισμούς και προβληματικές συμπεριφορές (επιθετικότητα, αντικοινωνικότητα). Είναι επίσης ξεκαθαρο ότι η συναισθηματική μας κατάσταση είναι άρρηκτα δεμένη με τη φυσική μας κατάσταση. Το στρες μιας απόρριψης ενεργοποιεί ένα συναγερμό στον εγκέφαλο παρόμοιο με αυτό ενός φυσικού τραυματισμού και πυροδοτεί δραστηριότητα σε γονίδια που οδηγουν σε φλεγμονή στο σώμα. Ενώ η φλεγμονή αποτελεί αντίδραση του οργανισμού στην προσπάθεια να αντιμετωπίσει ασθένειες και λοιμώξεις, η χρονια φλεγμονή έχει συνδεθεί με σοβαρές ασθένειες όπως η καταθλιψη, το άσθμα και οι καρδιακές παθήσεις. Παρ’όλα αυτά όπως και με οποιαδήποτε άλλα πολύπλοκα ανθρώπινα φαινόμενα, η ένταση της φλεγμονής που προκαλείται από την κοινωνική απόρριψη ποικίλει από άτομο σε άτομο, όπου κάποιοι είναι περισσότερο ικανοι να διαχειριστούν την απόρριψη και άλλοι λιγότερο. Ειδικά τα παιδιά που έχουν βιώσει την απόρριψη από τους γονείς αρχικά, ειναι επιθετικά, εχθρικά ή παθητικα επιθετικά, εξαρτημένα, συναισθηματικά ασταθή ή και απαθή, με χαμηλή αυτοεκτίμηση, συναισθήματα ανεπάρκειας και αρνητική κοσμοθεωρία (χαρακτηριστικά που διατηρούν και ως ενήλικες). Η αρνητική κοσμοθεωρία χαρακτηρίζεται από την πεποίθηση ότι ο κόσμος και οι άνθρωποι γενικότερα είναι εχθρικοί, απειλητικοί ή αρνητικοί με κάποιο τρόπο.

Πως να διαχειριστείτε την κοινωνική απόρριψη

Μην το παίρνετε προσωπικά. Εάν κάποιος επανειλημμένα σας απορρίπτει προχωρείστε. Δεν μπορείτε να είστε φίλοι με όλους αλλά μόνο με λίγους που ταιριάζετε ουσιαστικά.

Κάντε μια εσωτερική ανασκόπηση. Υπάρχουν μερικοί τύποι προσωπικότητας που είναι πιο ευάλωτοι στην απόρριψη από ότι άλλοι. Αυτοί είναι συνήθως και πιο αγχώδεις, ευερέθιστοι, καταθλιπτικοί και απομονωμένοι. Αποφεύγουν τις συναναστροφές από φόβο κριτικής ή απόρριψης. Εάν ανήκετε σε αυτό το γκρουπ προσπαθήστε να περνάτε χρόνο με φίλους που είναι από τη φύση τους πιο κοινωνικοί. Η κοινωνικότητα τους μπορεί να σας βοηθήσει να ανοιχτείτε.

Ενισχυστε την αυτοεκτίμηση σας. Ο καλύτερος τρόπος να προστατέψετε τον εαυτό σας από τις επίπτώσεις μιας επώδυνης απόρριψης είναι να ασχοληθείτε με μια δραστηριότητα ή ένα χόμπι που σας κάνει να νιώθετε καλά με τον εαυτό σας.

Αναγνωρίστε τα προειδοποιητικά σημάδια. Ακόμα κι αν δεν νιώθετε τον πόνο μιας απόρριψης υπάχουν μερικά σημάδια που υποδεικνύουν ότι δεν το διαχειρίζεστε καλά. Π.χ. απομονωση από περίγυρο και δραστηριότητες, από το φόβο απόρριψης. Αναμονή απόρριψης και συναισθήματα δυσανασχέτησης προς άλλους ανθρώπους. Διακοπή σχέσεων με σκοπό να προλάβετε την πιθανή διακοπή. Πρόκληση συγκρούσεων σε μια σχέση με σκοπό να δημιουργηθούν λόγοι που θα δικαιολογούν μια διακοπή. Στροφή σε μη υγιείς μηχανισμούς που καλύπτουν τον συναισθηματικό πόνο (υπερφαγία, υπερκαταναλωτισμός, αλκοολισμός, ναρκωτικά).

Μην παραιτείστε από την προσπάθεια να συνδεθείτε με άλλους και μη γίνεστε σκληροί με τον εαυτό σας. Κάθε εμπειρία είναι μια ευκαιρία για μάθηση. Να είστε ειλικρινείς με τον εαυτό σας και θα είστε πιο ευτυχισμένοι με τους άλλους.

Social Media

Ως «εξερευνήτρια» της ανθρώπινης συμπεριφοράς παρατηρώ με μεγάλο ενδιαφέρον την επίδραση των social media στην διαμόρφωση της εικόνας του εαυτού και στην αυτοεκτίμηση. Όλα τα κοινωνικά δίκτυα «αξιολογούν» μέχρι ένα βαθμό το επίπεδο της δημοτικότητας μας και της επίδρασης μας σε ένα μεγάλο διαδικτυακό κοινό. Το Twitter π.χ. μας ενημερώνει ότι κάποιος έκανε retweet το tweet μας σε χ αριθμό ατόμων, το  Facebook έχει likes, σχόλια και shares, το Instagram επίσης έχει likes και σχόλια. Πόσο σημαντικά και απαραίτητα μας έχουν γίνει αυτά τα ‘likes’ στην αυτοεκτίμηση μας; Εκτιμούμε αυτές τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες ψευδο- φήμης και διαδικτυακής δημοτικότητας το ίδιο με τις πραγματικές συναναστροφές μας;

 Στη σημερινή εποχή, τα social media αποτελούν ένα τρόπο σύνδεσης με φίλους και τον κόσμο, και αποτελούν μέρος των καθημερινών μας τελετουργιών. Αλλά, συχνά αυτή η καθημερινή ‘άκακη’ συνήθεια μπορεί να εξελιχθεί σε καταστροφική, ναρκισσιστική συνήθεια που επιδρά αρνητικά στην αυτοεκτίμηση μας και τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τους άλλους.

 Το πανεπιστήμιο του Salford στην Αγγλία διεξήγαγε μια έρευνα για την επίδραση των  social media στην αυτοεκτίμηση και το στρες, και στα αποτελέσματα αναφέρει ότι το 50% των 298 συμμετεχόντων δήλωσαν ότι τα κοινωνικά δίκτυα όπως το Facebook και το Twitter έριχναν την αυτοεκτίμηση τους και έκαναν τη ζωή τους χειρότερη, λόγω της σύγκρισης με τις ζωές των άλλων.

Τα social media μας προσφέρουν ένα ψεύτικο αίσθημα ότι ανήκουμε και συμμετέχουμε, το οποίο όμως δεν βασίζεται σε πραγματικές εμπειρίες και συναναστροφές. Είναι εύκολο να χαθούμε σε συγκρίσεις που τελικά επιδρούν αρνητικά στην αυτοεκτίμηση μας. Οι ζωές των άλλων, από τις οποίες βλέπουμε μόνο στιγμιότυπα τους, φαίνονται τέλειες. Μπορούμε να κατασκευάσουμε την εικόνα μας όπως ακριβώς θέλουμε, και αν δεν θυμόμαστε ότι αυτό που βλέπουμε είναι προσεχτικά επιλεγμένα και κατασκευασμένα-συχνά στιγμιότυπα, μπορεί και να τους αποδώσουμε μεγαλύτερη βαρύτητα από όση αξίζουν.

Πώς να καταλάβετε αν η χρήση των social media επιδρά αρνητικά

  • Αν νιώθετε άβολα ή ανήσυχοι όταν δεν μπορείτε να έχετε πρόσβαση στους λογαριασμούς σας.
  • Αν επηρεάζουν τον τρόπο που σκέφτεστε ή αισθάνεστε για τον εαυτο σας. Όσο πιο άδεια είναι η ζωή ενός ατόμου, τόσο μεγαλύτερη η έλξη στον εικονικό κόσμο του διαδικτύου.
  • Αν οι σχέσεις και η επικοινωνία στον πραγματικό κόσμο σας δυσκολεύουν.
  • Αν οι δημοσιεύσεις των άλλων σας προκαλούν ζήλεια και αισθήματα ανεπάρκειας.
  • Αν μετράτε την επιτυχία σας από τον αριθμό των ‘φίλων’ και των likes που συγκεντρώνετε.

Όταν παρατηρήσουμε ότι η αυτοεκτίμηση μας υποφέρει λόγω των social media, είναι σημαντικό να επανασυνδεθούμε με την προσωπική μας πραγματικότητα, απλά κλείνοντας για λίγο το διαδίκτυο. Είναι πιο παραγωγικό να κάνουμε αλλαγές στην πραγματική μας ζωή που θα μας βοηθησουν να νιώσουμε πιο πετυχημένοι και ασφαλείς, παρά να ξοδεύουμε χρόνο και ενέργεια χτίζοντας μια εικονική ζωή.

 Ο τρόπος που ο καθένας κάνει χρήση των social media φανερώνει πολλά για τον χαρακτήρα του. Προσπαθείστε να κάνετε ένα βήμα πίσω και να εξετάσετε τους λογαριασμούς σας. Τί δείχνουν για εσάς αυτά που ανεβάζετε, τί εικόνα προσπαθείτε να προωθήσετε; Η πιο σημαντική σχέση που έχει κανείς είναι η σχέση με τον εαυτό του. Διατηρείστε την αυθεντικότητα σας και δώστε έμφαση στις πραγματικές σχέσεις. Άλλωστε η ευτυχία μας καθορίζεται από τις ουσιαστικές σχέσεις που υπάρχουν στη ζωή μας. Και αυτές δεν εξαρτώνται από ένα κλικ.

Φόβος

Ο φόβος είναι ένα συναίσθημα  υγιές και αποτελεί βοηθητική αντίδραση σε ένα κίνδυνο. Προστατεύει το άτομο ενεργοποιώντας ένα αυτοματο μηχανισμό φυγής ή επίθεσης (fight or flight), θέτοντας μυαλό και σώμα σε κατάσταση συναγερμού και εγρήγορσης, ώστε να μπορεί να αντιδράσει κατάλληλα και να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο.

Η φοβία είναι ένας εξαιρετικά έντονος, ακούσιος και παράλογος φόβος. Συναισθήματα τρόμου και πανικού κατακλύζουν το άτομο όταν έρχεται σε επαφή με  την κατάσταση ή το αντικείμενο τα οποία δεν αποτελούν πραγματική απειλή τη δεδομένη στιγμή. Η ένταση της φοβίας ποικίλει από απλή ενόχληση έως αισθήματα πανικού και παράλυσης. Το άτομο συνειδητοποιεί ότι ο φόβος είναι παράλογος αλλά αισθάνεται ανήμπορο να κάνει οτιδήποτε για τον μετριάσει. Η συνήθης αντίδραση είναι η αποφυγή του φοβικού αντικειμένου με αρνητικές συνέπειες στον τρόπο που βιώνει την καθημερινότητα του. Επίσης το άτομο βιώνει ένα έντονο αίσθημα ντροπής λόγω της αδυναμίας να ελέγξει τον παράλογο φόβο του. Βασανίζεται και από την προσπάθεια που καταβάλλει να μην αντιληφθούν οι άλλοι κάτι που θεωρεί ένδειξη αδυναμίας.

Οι φοβίες χωρίζονται στις απλές (όπου υπάρχει ξεκάθαρο αντικείμενο ή κατάσταση φόβου, π.χ. ύψος, ζώο, μικρόβια) και οι σύνθετες που είναι:

1) η αγοραφοβία: φόβος δημόσιων χώρων με κόσμο όπου η διαφυγή θεωρείται δύσκολη ή, σε περίπτωση κρίσης πανικού, η παροχή βοήθειας από τρίτους μη διαθέσιμη. Ετυμολογικά ο όρος προέρχεται από την ελληνική λέξη «αγορά», υποδηλώνοντας το φόβο παραμονής του ατόμου σε χώρους έξω από το σπίτι ή μακριά από ένα «ασφαλές» μέρος. Τα συμπτώματα μπορεί να εκδηλωθούν κατά την παρουσία του σε πλήθος κόσμου, κατά την αναμονή σε oυρά, σε ταξίδι με τραίνο ή αυτοκίνητο ή κατά το πέρασμα από γέφυρα ή άλλη «επικίνδυνη» τοποθεσία. 

2) η κοινωνική φοβία: έντονος φόβος σε κοινωνικές καταστάσεις όπου το άτομο νιώθει ότι κινδυνεύει να εκτεθεί σε αρνητική κριτική και εξευτελισμό.

Πολλές φοβίες οφείλονται σε τραυματικές εμπειρίες (π.χ. φοβία για τα σκυλιά επειδή είχε προγηθεί δάγκωμα σκύλου, ή φοβία για ενέσεις λόγω κακών εμπειριών κατά την παιδική ηλικία). Συχνά όμως οι φοβίες είναι συμπτώματα βαθύτερων ασυνείδητων  δυσκολιών που το άτομο δεν μπορεί να αντιμετωπίσει και να επιλύσει. Σε αυτές τις περιπτώσεις το αντικείμενο του φόβου είναι μόνο ένα υποκατάστατο του πραγματικού φόβου.

Ο φόβος είναι απαραίτητος για την επιβίωση του ανθρώπου. Ερχόμαστε καθημερινά αντιμέτωποι με πολλές επικίνδυνες προκλήσεις και χρειαζόμαστε την ικανότητα της ενεργοποίησης του μηχανισμού αντίδρασης της αντιμετώπισης τους. Ο φόβος είναι αυτός που μας βοηθάει να αντιληφθούμε τον κίνδυνο και να δράσουμε. Η φοβία όμως όσο παράλογη και αν φαίνεται είναι απόλυτα βασανιστική για το άτομο που τη βιώνει, και αν δεν λυθούν οι βαθιές εσωτερικές συγκρούσεις που την προκαλούν το άτομο δεν θα βρει πραγματική ανακούφιση.

Αναζητήστε βοήθεια:

- αν η φοβία σας εμποδίζει τη φυσιολογική ροή της ζωής σας,

-αν δεν σας επιτρέπει να απολαύσετε πτυχές της ζωής,

-αν αναγνωρίζετε ότι ο φόβος είναι παράλογος και επιμένει για περισσότερο από 6 μήνες.

Όσο αφορά τα παιδιά στην Ελλάδα η χρήση του φόβου αποτελεί ισχυρό παιδαγωγικό μέσο. Χρησιμοποιείται «ελαφρά τη καρδία» προκειμένου να πετύχει ο γονιός το στόχο του (π.χ. αν δεν φας το φαγητό σου θα σε πάρει ο αστυνόμος, αν αφήσεις το χέρι της μαμάς θα σε κλέψει ο κακός-κ.α.-όλοι έχουμε προσωπικά παραδείγματα!). Ένα παιδί που μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον όπου επικρατεί ο φόβος, εκτός του ότι βιώνει μια κατάσταση έντασης και άγχους, δημιουργεί μια εικόνα για τον κόσμο γύρω του ότι είναι απειλητικός, τρομακτικός, επικίνδυνος. Τα παιδιά μιμούνται συμπεριφορές ακόμα και φοβίες. Αν για παράδειγμα η μαμά έχει μια φοβία είναι πολύ πιθανο να περάσει στο παιδί μέσω της μίμησης. Ένας ενήλικος πλέον μπορεί να έχει φοβία με τα έντομα επειδή βίωσε για χρόνια τον υπερβολικό φόβο της μητέρας του σε αυτά.

 Οι φόβοι των παιδιών θεωρούνται φυσιολογικοί και σπάνια εξελίσσονται σε φοβίες.

 Για παράδειγμα, πολλά παιδιά φοβούνται το σκοτάδι και χρειάζονται ένα αναμμένο φωτάκι για να κοιμηθούν. Αυτό δεν θεωρείται φοβία και συνήθως ξεπερνιέται μεγαλώνοντας. Αν ο φόβος του παιδιού σας δεν εμποδίζει τον τρόπο που βιώνει την καθημερινότητα του, και δεν του προκαλεί άγχος, δεν υπάρχει λόγος να ανησυχείτε. Εάν όμως, ο φόβος επηρεάζει τις κοινωνικές του δραστηριότητες, τη σχολική του επίδοση ή τον ύπνο του πρέπει να επικοινωνήσετε με ειδικό.

Σε περίπτωση που το παιδί σας εκδηλώσει ένα φόβο:

  • σεβαστείτε τη φοβία και δείξτε κατανόηση
  • μην κοροϊδέψετε ή υποτιμήσετε το παιδί σε καμία περίπτωση
  • Εξετάστε οι ίδιοι τους δικούς σας φόβους. Υπάρχει περίπτωση άθελά σας να περάσατε κάποιο φόβο στο παιδί;
  • Δείξτε σταθερότητα στο ότι το παιδί δεν κινδυνεύει και μην αποφεύγετε το αντικείμενο του φόβου, αλλά σταδιακά (σύμφωνα με το τί αντέχει το παιδί) εκθέστε το στην κατάσταση που το φοβίζει.
Σχέση μητέρας - αγοριού

Μια σχέση στο ξεκίνημα της χαρίζει υποσχέσεις υπέροχων εμπειριών: τρυφερότητα, συντροφικότητα, έρωτας, χαρά, γέλιο, το τέλος της μοναξιάς. Όμως μια πραγματικότητα που στοιχειώνει πολλές σχέσεις είναι η περίπλοκη σχέση ανάμεσα σε έναν άντρα και τη μητέρα του.

Για χρόνια επικρατούσε η λανθασμένη άποψη πως η πολύ στενή σχέση ενός αγοριού με τη μητέρα του θα τον κάνει αδύναμο, άτολμο και εξαρτημένο. Η αλήθεια είναι πως μια ζεστή, αυθεντική σχέση με τη μητέρα είναι καταλυτική για τη ζωή του αγοριού:

1) έχει βρεθεί πως τα αγόρια που δεν δημιούργησαν ασφαλή δεσμό με τη μητέρα σαν βρέφη, παρουσιάζουν προβλήματα συμπεριφοράς (κυρίως επιθετικότητα) αργότερα στη ζωή τους.

2) Τα αγόρια που έχουν καλή σχέση με τη μητέρα, έχουν καλύτερες επιδόσεις στο σχολείο. Οι μητέρες είναι συνήθως αυτές που καλλιεργούν τη συναισθηματική νοημοσύνη, μαθαίνοντας τους να αναγνωρίζουν και να εκφράζουν τα συναισθήματα τους όπως και το να μπορούν να μπουν στη θέση των άλλων (ενσυναίσθηση). Με αυτό τον τρόπο τα παιδιά αποκτούν αυτογνωσία και μεγαλύτερο αυτοέλεγχο.

3) Μια ζεστή, ειλικρινής σχέση ανάμεσα σε ένα αγόρι και τη μητέρα του προστατεύει την ψυχική του υγεία. Έρευνες δείχνουν ότι τα αγόρια που έχουν καλή σχέση με τη μητέρα τους, έχουν υψηλά επίπεδα αυτοεκτίμησης. Για παράδειγμα, δεν πιστεύουν ότι πρέπει να το παίζεις σκληρός, να αντιμετωπίζεις τα προβλήματα μόνος σου, ή να χρησιμοποιείς επιθετικότητα και βια για να επιβληθείς. Αυτά τα αγόρια έχουν πιο ανοιχτούς ορίζοντες, πιο δυνατές φιλίες και κινδυνεύουν πολύ λιγότερο από άγχος και κατάθλιψη στη ζωή τους.

4) Τα αγόρια στην περίοδο της εφηβείας που είναι κοντά στη μητέρα  πειραματίζονται λιγότερο με επικίνδυνες συμπεριφορές. Έχει αποδειχτεί ότι η καλή επικοινωνία μειώνει την αρνητική επιρροή που ασκείται από συνομήλικους.

5) Τα αγόρια που έχουν καλή σχέση με τη μητέρα τους είναι πιο επιτυχημένοι σαν ενήλικες και στον επαγγελματικό αλλά και στον προσωπικό τομέα. Λόγω της συναισθηματικής νοημοσύνης που έχει καλλιεργηθεί από τότε που το αγόρι σαν νήπιο είχε την ενθάρρυνση να μιλήσει αντί να φωνάζει, τα αγόρια αυτά μεγαλώνουν με πολύτιμες επικοινωνιακές δεξιότητες που τους επιτρέπουν να αντιμετωπίζουν καλύτερα προκλήσεις και δυσκολίες της ενήλικης ζωής.

Κάποιες μητέρες όμως, δεν μπορούν να πουν όχι στους γιούς τους και δεν μπορούν να ξεχωρίσουν ανάμεσα στο «σ’ αγαπώ», το «θέλω να με αγαπάς» και το «θέλω να με ικανοποιείς». Αυτό που η μητέρα δεν συνειδητοποιεί είναι ο εγωκεντρισμός που έντεχνα κρύβει πίσω από την ανευ όρων προσφορά της. Αρνείται να αναγνωρίσει την αδυναμία της. Αντιθέτως την καμουφλάρει ως ‘θυσία’, με την αποδοχή της ίδιας της κοινωνίας που επικροτεί την ιδέα της μητέρας «οσιομάρτυρα» που θυσιάζει τα πάντα για το καλό του παιδιού της, αγνοώντας το γεγονός ότι όλη αυτή η αυτοθυσία έχει μεγάλο τίμημα. Η μητέρα σε αυτή την εικόνα είναι ιερή, αξιοθαύμαστη,  προσφέρει τα πάντα, θυσιάζει τα πάντα για το καλό του παιδιού της. Όμως δεν διστάζει να το θυμίζει με κάθε τρόπο στο παιδί της (ότι της «χρωστάει»), ακόμα και να το ενοχοποιεί επειδή δέχτηκε όλα όσα εκείνη απλόχερα πρόσφερε για να καλύψει δικές της ανασφάλειες.

Υπάρχουν και μητέρες που είναι πολύ δεσποτικές και ασκούν μια πολύ αυστηρή πειθαρχία, οι οποίες δεν αφήνουν χώρο στους γιούς τους ώστε να να μπορέσουν να αυτονομηθούν και να ανεξαρτητοποιηθούν. Παρεμβαίνουν και ελέγχουν τα πάντα. Είναι υπερπροστατευτικές και δεν επιτρέπουν να τεστάρει τις δυνατότητες του και να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της ζωής. Μέσα από αυτή τη συμπεριφορά ευνουχίζουν τους γιούς τους, ενισχύουν το φόβο τους για τις γυναίκες και τραυματίζουν την αντρική τους ταυτότητα. Σε κάθε περίπτωση το αποτέλεσμα είναι ένας άντρας αδύναμος και εξαρτημένος. Ασυνείδητα οι άντρες αυτοί είτε εξιδανικεύουν, ή δαιμονοποιούν τις γυναίκες. Οι περισσότεροι άντρες που δεν έχουν λύσει τα θέματα στη σχέση με τη μητέρα κάνουν και τα δύο, πρώτα εξιδανικεύουν τη σύντροφο και μετά τη δαιμονοποιούν.

Τα σημάδια που αποκαλύπτουν αν ο σύντροφος σας έχει δύσκολη σχέση με τη μητέρα του:

- αποφεύγει να έρθει σε αντιπαράθεση μαζί της

- παίρνει πάντα το μέρος της

-δεν μπορεί να πει όχι σε ότι του ζητήσει

-δεν δέχεται να ακούσει κάτι αρνητικό για εκείνη

Αν τα παραπάνω σας είναι οικεία είναι σημαντικό να ξέρετε πώς να προσεγγίσετε το θέμα αυτό με τον σύντροφο σας και τί να περιμένετε.

Αξιολογήστε την κατάσταση. Αποφασίστε αν μπορείτε να ζήσετε με αυτήν την κατάσταση.

Το κλειδί βρίσκεται στην μεταξύ σας επικοινωνία. Μπορεί ο σύντροφος σας να μην συνειδητοποιεί πόσο επηρεάζεται η σχέση σας. Μιλήστε ήρεμα και και ξεκάθαρα για το πώς νιώθετε. Μην γκρινιάζετε και μην τον κατηγορείτε. Να είστε σταθερή αλλά όχι επιθετική. Διαλέξτε με προσοχή τις λέξεις που θα χρησιμοποιήσετε, π.χ. « καταλαβαίνω ότι η μητέρα σου είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ζωής σου. Αισθάνομαι όμως ότι πάντα έρχομαι δεύτερη. Θέλεις να συζητήσουμε αν γίνεται κάπως να διορθώσουμε τις ισορροπίες;». Σε καμία περίπτωση μην αναφέρετε το θέμα της εξάρτησης του. Αυτό αφορά τη μεταξύ τους σχέση και είναι δική τους ευθύνη να αναλάβουν να το αντιμετωπίσουν.

Να θέσετε όρια. Να είστε ειλικρινείς σε ότι αφορά τις ανάγκες σας αλλά και ρεαλίστριες για τι μπορεί να δεχτεί. Για παράδειγμα μπορεί να μη χρειάζεται να τρώτε μαζί κάθε Κυριακή αλλά κάθε 15 μέρες. Πρέπει όμως και εκείνος να είναι έτοιμος να επικοινωνήσει αυτά τα όρια αλλάζοντας τα δεδομένα.

Το να αγαπάς έναν άντρα με άλυτα θέματα στη σχέση του με τη μητέρα του απαιτεί υπομονή και κατανόηση όπως και την ικανότητα να προσπερνάς κάποια πράγματα. Η λογική σκέψη και η αποδοχή των περιορισμών του μπορούν να εξαλείψουν το θυμό και τη ζήλια. Υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη αγάπης. Η αγάπη που ένας άντρας νιώθει για τη μητέρα του διαφέρει από αυτή που νιώθει για τη σύντροφο του. Η κάθε μια έχει τη δική της θέση στη ζωή του και καμία δεν μπορεί να αντικαταστήσει την άλλη. Εάν ο άντρας το συνειδητοποιήσει αυτό θα πάψει να αισθάνεται ενοχές.

Οι άντρες που έχουν μάθει να ακούν και να εκφράζουν τα συναισθήματα τους είναι πολύ πιο ελκυστικοί. Και φυσικά, οι γιοί που νιώθουν ειλικρινή σεβασμό και αγάπη για τις μητέρες μπορούν πιο εύκολα να τα αναπαράγουν και στη σχέση με τη σύντροφο τους. Εάν όμως ο σύντροφος σας βίωνει μια δύσκολη σχέση με τη μητέρα του και ενώ έχετε δοκιμάσει τα πάντα, αρνείται να αντιμετωπίσει το πρόβλημα και να οριοθετήσει καλύτερα τη σχέση του, είναι ώρα να προχωρήσετε. Δεν μπορούμε ποτέ να βοηθήσουμε κάποιον που δεν δέχεται ότι έχει πρόβλημα.

Άπιστία

Όταν αποκαλύπτεται μια απιστία ο κόσμος μας γκρεμίζεται. Τα συναισθήματα που κυριαρχούν είναι πόνος (συχνά με σκέψεις αυτοκτονίας), στρες και ένα βαθύ αίσθημα απώλειας και προδοσίας. Το πληγωμένο μέλος μπορεί να προσπαθεί εμμονικά να ανακαλύψει όσες περισσότερες λεπτομέρειες μπορεί, χάνει το αίσθημα της εμπιστοσύνης, ψάχνει διαρκώς για αποδείξεις συνέχισης του δεσμού, βρίσκεται διαρκώς σε υπερένταση και υποφέρει από εικόνες που ‘φλασάρουν’ ξαφνικά στο μυαλό του σχετικά με τον παράνομο δεσμό.

Τα άτομα που τραυματίζονται πιο βαριά είναι αυτά που είχαν απόλυτη εμπιστοσύνη στον/στην σύντροφο τους και ήταν τα πιο ανύποπτα. Από την άλλη μεριά, το άτομο που διέπραξε την απιστία φοβάται ότι θα τιμωρείται για πάντα για την πράξη του, ενώ παλεύει με αισθήματα ντροπής και ενοχών. Τα καλά νέα είναι ότι η πλειοψηφία των σχέσεων όχι μόνο επιβιώνει μετά από μια απιστία, αλλά πολλές σχέσεις γίνονται πιο δυνατές και ουσιαστικές μετά από καλή θεραπεία.

Οι λόγοι της απιστίας είναι ποικίλοι και πολύπλοκοι:

 1)Η απιστία παρατηρείται τόσο σε σχέσεις που επικρατεί δυσφορία, όσο και σε άτομα που έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και διακατέχονται από δυσαρέσκεια για τον εαυτό τους.

2)Εκτός από τη χαμηλή αυτοεκτίμηση, άλλοι λόγοι που οδηγούν στην απιστία μπορεί να είναι η έλλειψη τρυφερότητας, η αποφυγή των συγκρούσεων, ή και ένα περιβάλλον που επικροτεί την απιστία.

3)Επίσης οι μελέτες δείχνουν ότι  το φαινόμενο παρατηρείται πιο συχνά σε περιόδους σημαντικών αλλαγών στη ζωή όπως την περίοδο που το ζευγάρι αποκτά παιδί ή όταν τα παιδιά φεύγουν από το σπίτι.

4)Μερικές φορές η απιστία αποτελεί μια διέξοδο από μια δυστυχισμένη σχέση.
Και συνήθως το εμπλεγμένο άτομο θα ‘ξαναγράψει’ μέσα του την ιστορία του γάμου του προκειμένου να δικαιολογήσει τη νέα σχέση.

5)Στη σημερινή εποχή των social media και της τεχνολογίας έχει παρουσιαστεί ένα νέο είδος απιστίας που ονομάζεται ‘συναισθηματική απιστία’. Άτομα που ποτέ δεν σκόπευαν να απιστήσουν ξεπερνούν τη λεπτή γραμμή που χωρίζει την πλατωνική από την ρομαντική σχέση, κυρίως στο χώρο της εργασίας και στο διαδίκτυο. Η συναισθηματική απιστία διαφέρει από την πλατωνική φιλία στο ότι:

α) υπάρχει μεγαλύτερη συναισθηματική οικειότητα από ότι στη μόνιμη σχέση,

β) το εμπλεγμένο άτομο δρα με μυστικότητα και

γ)  συνήθως υπάρχει σεξουαλική χημεία. Οι διαδικτυακοί δεσμοί προκαλούν μεγάλο πλήγμα κι ας μην υπάρχει σωματική επαφή.

Τα λάθη που μπορεί να κάνουμε όταν ανακαλύπτουμε την απιστία:

-Να προχωρήσουμε παρορμητικά σε άμεση διακοπή της σχέσης.

-να αποδώσουμε ευθύνη μόνο στο άτομο που διέπραξε την απιστία.

-να αρνηθούμε την προσπάθεια για κατανόηση των λόγων που οδήγησαν τη σχέση σε αυτή την κατάσταση.

-να θεωρούμε ότι το πληγωμένο μέλος πρέπει να το ξεπεράσει σύντομα.

- να μην δεχόμαστε να κατανοήσουμε πόσο δύσκολο είναι να επουλωθεί το τραύμα μιας απιστίας.

Είναι σημαντικό να αναγνωριστεί η κατάσταση του γάμου πριν την απιστία και πιο συγκεκριμμένα τί έφερνε το κάθε μέλος στη σχέση. Το πληγωμένο μέλος έρχεται αντιμέτωπο με την πολύ δύσκολη απόφαση για το μέλλον της σχέσης τη στιγμή που αισθάνεται απόλυτα ευάλωτο και εκτεθειμενο στο ενδεχόμενο μιας ακόμα προδοσίας. Η οργή που νιώθει μπορεί να είναι τόσο κατακλυσμιαία που αδυνατεί να συγκεντρωθεί σε μια συνεργασία με τον ‘δράστη’. Σε αυτή τη φάση μια απόσταση θα ωφελήσει μαζί με την επιβεβαίωση ότι η εξωσυζυγική σχέση έχει τελειώσει και δεν υπάρχει κανενός είδος επικοινωνία μεταξύ τους.

Η θλίψη, η προδοσία, η έλλειψη εμπιστοσύνης και η οργή είναι τα συναισθήματα με τα οποία παλεύει το πληγωμένο μέλος. Και όταν καταφέρει να προχωρήσει, μπορεί μια εικόνα του τρίτου προσώπου ή του εξωσυζυγικού δεσμού να έρθει ξαφνικά και απροσδόκητα και να το κάνει να νιώσει σαν να πηγαίνει πίσω στην αρχή. Όσο επώδυνες κι αν είναι, τέτοιες υποτροπές είναι αναμενόμενες. Ο δρόμος για την επανόρθωση δεν είναι μια ευθεία. Περιβάλλεται από εμπόδια, έχει τα πάνω και τα κάτω του, είναι δυο βήματα μπροστά και ένα πίσω. Δείξτε υπομονή και μην παραιτείστε.

Η απιστία είναι ένα γεγονός που δεν θα ξεχάσετε ποτέ αλλά η συγχώρεση είναι απαραίτητη. Όχι για το άτομο που απίστησε αλλά για τον εαυτό σας επειδή το να παραμένεις γαντζωμένος σε ένα τραύμα δεν σας προστατεύει από το να ξαναγίνει, αλλά σας κρατάει δεμένους στο παρελθόν. Είναι κακό για την σωματική και την ψυχική υγεία. Δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική σχέση αν μένουμε προσκολλημένοι στο παρελθόν. Η ζωή γίνεται πιο δύσκολη όταν χτίζουμε οχυρά ανάμεσα σε εμάς και το σύντροφο μας. Αν υπάρχει συγχώρεση, υπάρχει απελευθέρωση και η δυνατότητα για αγάπη. Αφήνοντας πίσω μας τον πόνο του παρελθόντος, βρίσκουμε χώρο για ευτυχία στο παρόν. Η συγχώρεση δεν προορίζεται για το άπιστο μέλος, είναι ένα δώρο που τα θύματα της απιστίας μπορούν να προσφέρουν στον εαυτό τους.

Ενοχές και αντιμετώπιση τους

Στην Ελλάδα η χρήση των ενοχών αποτελεί αγαπημένο και αποτελεσματικό παιδαγωγικό μέσο γονιών εδώ και πολλές γενεές. Είναι πολύ συχνό φαινόμενο να καθίζουμε τα παιδιά στο σκαμνί του κατηγορούμενου (συνηθισμένες κατηγορίες: αχαριστία, ανεπάρκεια), επειδή δέχτηκαν αυτά που εμείς απλόχερα προσφέραμε για να καλύψουμε τις δικές μας ενοχές (επειδή λείπουμε, επειδή δεν θέλουμε να στερηθούν τίποτα, ο κατάλογος είναι μακρύς). Και ο κύκλος συνεχίζεται. Μεγαλώνοντας, το παιδί που έχει «ταϊστεί» με ενοχές (επειδή πήρε το μήνυμα ότι δεν είναι αρκετά καλό), τις εσωτερικεύει και τις χρησιμοποιεί για να τιμωρεί τον εαυτό του. Ακόμα και στην ενήλικη ζωή πλέον είναι πραγματικά καταπληκτικό το πόσο εύκολα πυροδοτούνται οι ενοχές ακόμα και για τα πιο μικρά και ασήμαντα πράγματα.


Οι ενοχές όμως έχουν και μια καλή πλευρά. Μας δείχνουν πότε έχουμε κάνει λάθος και έτσι μας επιτρέπουν να αναπτύξουμε μια καλύτερη κατανόηση της συμπεριφοράς μας και πώς αυτή επηρεάζει εμάς και τους άλλους. Μας προτρέπουν να επανεξετάσουμε  την συμπεριφορά μας ώστε να μην επαναλάβουμε τα λάθη μας.


Οι ενοχές σκοπό έχουν να μας βοηθήσουν να αναγνωρίσουμε και να επανορθώσουμε μια συμπεριφορά που έκανε κακό στον εαυτό μας ή σε κάποιον άλλο. Αυτή είναι και η υγιής πλευρά των ενοχών που μας σπρώχνει να να αναλάβουμε μια ευθύνη και να ωριμάσουμε.


Πότε έχουμε ενοχές;


-Έχουμε ενοχές όταν κάναμε κάτι που δεν έπρεπε ή δεν κάναμε κάτι που έπρεπε (π.χ. φέρθηκα άσχημα ή δεν έκανα όσα μπορούσα) και όταν προσπαθούμε να αποφύγουμε κάτι που πιστεύουμε ότι δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά. Π.χ. θέλω να αποφύγω να κάνω κάποιον να θυμώσει ή να απογοητευτεί με εμένα επειδή θεωρώ ότι δεν είμαι ικανός/ή να διαχειριστώ τον θυμό ή την δυσαρέσκεια των άλλων μαζί μου. 


-Όταν επιτρέπουμε στον εαυτό μας να γίνεται θύμα χειραγώγησης. Υπάρχουν άτομα που «πιάνουν» τις ανασφάλειες μας και δεν διστάζουν να τις χρησιμοποιήσουν εναντίον μας. Νιώθουμε ενοχές όταν δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τέτοιου είδους επιθέσεις. Αν όμως συνειδητοποιήσουμε ποιό κομμάτι του εαυτού μας είναι παραμελημένο και το διαχειριστούμε, κανείς δεν θα μπορεί να μας χειραγωγεί. Ποιό είναι το πραγματικό συναίσθημα που κρύβεται πίσω από τις ενοχές (π.χ. είμαι ανεπαρκής, κανείς δεν με αγαπάει, δεν είμαι αρκετά ικανός/έξυπνος, κ.α); 


-Όταν δεν έχουμε μάθει να συγχωρούμε τον εαυτό μας. Όταν δεν έχεις μάθει να επιτρέπεις στον εαυτό σου να κάνει λάθη και δεν έχεις μάθει να συγχωρείς τον εαυτό σου, θα υποφέρεις από ενοχές. Δεν είναι εύκολο να κάνουμε λάθη, αν και συχνά καταλήγουν να είναι πολύτιμες εμπειρίες μάθησης που μας διδάσκουν τί πρέπει να διορθώσουμε.


Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις ενοχές μας, να τις αποδεχτούμε όταν μας δείχνουν κάτι σημαντικό, και να τις αφήνουμε πίσω όταν είναι παράλογες;


Εάν οι ενοχές οφείλονται σε κάτι που θεωρείτε ότι κάνατε λάθος, αποδεχτείτε το. Δεν μπορείτε να αλλάξετε κάτι που έχει ήδη συμβεί, αλλά μπορείτε να το αποδεχτείτε αναλαμβάνοντας την ευθύνη της πράξης ή της συμπεριφοράς σας. Μπορείτε πάντα να επανορθώσετε και μη διστάσετε να το κάνετε ζητώντας συγγνώμη, και κάνοντας αυτό που θεωρείτε σωστό. Μετά όμως αφήστε το πίσω στο παρελθόν όπου ανήκει και προχωρείστε. Ο σκοπός των ενοχών δεν είναι να μας βασανίζουν χωρίς λόγο. Οι υγιείς ενοχές μας δείχνουν ότι πρέπει κάτι να αλλάξουμε για να είμαστε πιο εντάξει απέναντι στη σχέση μας με τους άλλους ή/και με τον εαυτό μας. Οι παράλογες ενοχές μας κάνουν να νιώθουμε άσχημα χωρίς λόγο. Η τελειότητα δεν υπάρχει, και το να την ψάχνεις και να την απαιτείς από τον εαυτό σου και τους αγαπημένους σου αποτελεί συνταγή για καταστροφή.


Για να αντιμετωπίσετε τις ενοχές, βοηθάει το να παρατηρήσετε τις σκέψεις σας. Επικεντρώνεστε περισσότερο στις πιθανές ανεπιθύμητες αντιδράσεις των άλλων (π.χ. ότι μπορεί να θυμώσουν) ή στο τί επιθυμείτε εσείς οι ίδιοι; Αν αρχίσετε να επικεντρώνεστε περισσότερο στο τί θέλετε και πώς μπορείτε να το διεκδικήσετε και λιγότερο στις πιθανές αντιδράσεις των άλλων, αρχίζετε να δουλεύετε στο πως να είστε εντάξει απέναντι στον εαυτό σας, και οι ενοχές ατονούν. Η ανάληψη ευθύνης και η δράση απενοχοποιούν.


Η ενοχή είναι ένα πολύτιμο συναίσθημα που δείχνει προς την κατεύθυνση της συμπεριφοράς μας. Προσοχή όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε φορά που νιώθουμε ενοχές είναι λογικές ή έχουν νόημα. Σκεφτείτε: προσπαθούν να σας δείξουν κάτι σημαντικό που πρέπει να διορθώσετε στη συμπεριφορά σας; Ή μήπως αποτελούν μια παράλογη συναισθηματική αντίδραση σε μια κατάσταση; Η απάντηση που θα δώσετε θα είναι και το πρώτο βήμα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση τους.


Το να μάθεις να αντιμετωπίζεις τις ενοχές σημαίνει ότι κατανοείς το τί κρύβεται πίσω από αυτές. Αν καταφέρουμε και δούμε τί είναι αυτό θα μπορέσουμε να το αντιμετωπίσουμε και να προχωρήσουμε μπροστά.  Όταν αποκτάς αυτή την επίγνωση, παίρνεις τον έλεγχο του εαυτού σου και μπορείς πλέον να επιλέξεις το πώς θέλεις να τις διαχειριστείς. Σημαίνει ότι δεν αισθάνεσαι πλέον έρμαιο των συναισθημάτων σου και κυριαρχείς εσύ στη ζωή σου, αντί για τους φόβους σου.

Γνωσική - Συμπεριφορική θεραπεία

Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία ( cognitive-behavioural therapy- CBT) βασίζεται στην ιδέα ότι δεν μας επηρεάζουν τα γεγονότα που βιώνουμε , αλλά ο τρόπος που τα ερμηνεύουμε. Το τί σκεφτόμαστε, επηρεάζει το πώς νιώθουμε, το οποίο με τη σειρά του καθορίζει το πώς συμπεριφερόμαστε. Άρα οι σκέψεις μας καθορίζουν τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά μας.  Η ερμηνεία μιας καταστασης μέσα από ένα αρνητικό πρίσμα προκαλεί άσχημα συναισθήματα και συμπεριφορές που κάθε άλλο παρά βοηθούν.


Σύμφωνα με τη CBT, η ψυχική δυσφορία πηγάζει από δυσλειτουργικές πεποιθήσεις που αφορούν τον εαυτό μας, τον κόσμο μας και τους άλλους. Π.χ. τί πρέπει να κάνουμε για να είμαστε άξιοι και αποδεκτοί για τον εαυτό μας και για τους άλλους. Αυτές οι πεποιθήσεις δημιουργήθηκαν κατά την παιδική ηλικία μέσα από διαστρεβλώσεις πληροφοριών και συμπεριφορών. Αν για παράδειγμα ένα παιδί ένιωθε ότι δεν είχε την αποδοχή των γονιών του, μπορεί να έμαθε να θεωρεί τον εαυτό του ανεπαρκή ή και άχρηστο. Με την πάροδο του χρόνου αυτές οι σκέψεις ριζώνουν τόσο βαθιά μέσα μας που πυροδοτούνται ακούσια και αυτόματα. Άθελα μας φιλτράρουμε όλα μας τα βιώματα μέσα από αυτές τις συχνά παράλογες πεποιθήσεις (π.χ. θα με απορρίψουν αν δεν ικανοποιώ τις προσδοκίες τους). Αυτό έχει σαν συνέπεια, την ψυχική δυσφορία και τα προβλήματα που πηγάζουν από αυτή.


Εάν η αρνητική ερμηνεία των βιωμάτων δεν αμφισβητηθεί, παγιώνεται ένα δυσλειτουργικό τρίγωνο αρνητικών σκέψεων-συναισθημάτων και συμπεριφορών που εγκλωβίζουν το άτομο σε ένα επαναλαμβανόμενο κύκλο.


Ο θεραπευόμενος μαθαίνει να αναγνωρίζει τις δυσλειτουργικές του πεποιθήσεις και να ξεχωρίζει τις αρνητικές σκέψεις που κάνει απο την πραγματικότητα που βιώνει (το ότι σκέφτομαι κάτι δεν σημαίνει ότι ισχύει). Μαθαίνει επίσης να παρατηρεί, να αναγνωρίζει και να αξιολογεί τις σκέψεις του.


Το συμπεριφορικό κομμάτι περιλαμβάνει ασκήσεις (π.χ. ημερολόγιο) που βοηθούν το άτομο να αναγνωρίσει το τρίγωνο σκέψη-συναίσθημα-συμπεριφορά και να ξεκινήσει να αμφισβητεί τις δυσλειτουργικές σκέψεις και τελικα να τις απορρίπτει αντικαθιστώντας τες με πιο λειτουργικές. Σιγά σιγά ο τρόπος σκέψης αλλάζει και σαν αποτέλεσμα μεταβάλλονται τα συναισθήματα αλλά και η συμπεριφορα.


Η θεραπεία ενός ατόμου δεν ποτέ εύκολη. Οι άνθρωποι επενδύουν άθελα τους σε δυσλειτουργικά μοτίβα που τους ταλαιπωρούν και τους κρατούν εγκλωβισμένους. Άλλωστε αυτό που οι άνθρωποι ασυνείδητα επιζητούν είναι το οικείο και όχι το θετικό.


Αυτό που είναι πιο σημαντικό ακόμα και από τη θεραπευτική προσέγγιση είναι η παρουσία ενός καλά εκπαιδευμένου και αφοσιωμένου θεραπευτή, καθώς και ενός θεραπευόμενου αποφασισμένου για αλλαγή που θα εμπιστευτεί τον προσεχτικά επιλεγμένο θεραπευτή του.

Φοβίες

Ο φόβος είναι ένα συναίσθημα  υγιές και αποτελεί βοηθητική αντίδραση σε ένα κίνδυνο. Προστατεύει το άτομο ενεργοποιώντας ένα αυτοματο μηχανισμό φυγής ή επίθεσης (fight or flight), θέτοντας μυαλό και σώμα σε κατάσταση συναγερμού και εγρήγορσης, ώστε να μπορεί να αντιδράσει κατάλληλα και να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο.


Η φοβία είναι ένας εξαιρετικά έντονος, ακούσιος και παράλογος φόβος. Συναισθήματα τρόμου και πανικού κατακλύζουν το άτομο όταν έρχεται σε επαφή με  την κατάσταση ή το αντικείμενο τα οποία δεν αποτελούν πραγματική απειλή τη δεδομένη στιγμή. Η ένταση της φοβίας ποικίλει από απλή ενόχληση έως αισθήματα πανικού και παράλυσης. Το άτομο συνειδητοποιεί ότι ο φόβος είναι παράλογος αλλά αισθάνεται ανήμπορο να κάνει οτιδήποτε για τον μετριάσει. Η συνήθης αντίδραση είναι η αποφυγή του φοβικού αντικειμένου με αρνητικές συνέπειες στον τρόπο που βιώνει την καθημερινότητα του. Επίσης το άτομο βιώνει ένα έντονο αίσθημα ντροπής λόγω της αδυναμίας να ελέγξει τον παράλογο φόβο του. Βασανίζεται και από την προσπάθεια που καταβάλλει να μην αντιληφθούν οι άλλοι κάτι που θεωρεί ένδειξη αδυναμίας.


Οι φοβίες χωρίζονται στις απλές (όπου υπάρχει ξεκάθαρο αντικείμενο ή κατάσταση φόβου, π.χ. ύψος, ζώο, μικρόβια) και οι σύνθετες που είναι:


1) η αγοραφοβία: φόβος δημόσιων χώρων με κόσμο όπου η διαφυγή θεωρείται δύσκολη ή, σε περίπτωση κρίσης πανικού, η παροχή βοήθειας από τρίτους μη διαθέσιμη. Ετυμολογικά ο όρος προέρχεται από την ελληνική λέξη «αγορά», υποδηλώνοντας το φόβο παραμονής του ατόμου σε χώρους έξω από το σπίτι ή μακριά από ένα «ασφαλές» μέρος. Τα συμπτώματα μπορεί να εκδηλωθούν κατά την παρουσία του σε πλήθος κόσμου, κατά την αναμονή σε oυρά, σε ταξίδι με τραίνο ή αυτοκίνητο ή κατά το πέρασμα από γέφυρα ή άλλη «επικίνδυνη» τοποθεσία. 


2) η κοινωνική φοβία: έντονος φόβος σε κοινωνικές καταστάσεις όπου το άτομο νιώθει ότι κινδυνεύει να εκτεθεί σε αρνητική κριτική και εξευτελισμό.


Πολλές φοβίες οφείλονται σε τραυματικές εμπειρίες (π.χ. φοβία για τα σκυλιά επειδή είχε προγηθεί δάγκωμα σκύλου, ή φοβία για ενέσεις λόγω κακών εμπειριών κατά την παιδική ηλικία). Συχνά όμως οι φοβίες είναι συμπτώματα βαθύτερων ασυνείδητων  δυσκολιών που το άτομο δεν μπορεί να αντιμετωπίσει και να επιλύσει. Σε αυτές τις περιπτώσεις το αντικείμενο του φόβου είναι μόνο ένα υποκατάστατο του πραγματικού φόβου.


Ο φόβος είναι απαραίτητος για την επιβίωση του ανθρώπου. Ερχόμαστε καθημερινά αντιμέτωποι με πολλές επικίνδυνες προκλήσεις και χρειαζόμαστε την ικανότητα της ενεργοποίησης του μηχανισμού αντίδρασης της αντιμετώπισης τους. Ο φόβος είναι αυτός που μας βοηθάει να αντιληφθούμε τον κίνδυνο και να δράσουμε. Η φοβία όμως όσο παράλογη και αν φαίνεται είναι απόλυτα βασανιστική για το άτομο που τη βιώνει, και αν δεν λυθούν οι βαθιές εσωτερικές συγκρούσεις που την προκαλούν το άτομο δεν θα βρει πραγματική ανακούφιση. Αναζητήστε βοήθεια:


- αν η φοβία σας εμποδίζει τη φυσιολογική ροή της ζωής σας,


-αν δεν σας επιτρέπει να απολαύσετε πτυχές της ζωής,


-αν αναγνωρίζετε ότι ο φόβος είναι παράλογος και επιμένει για περισσότερο από 6 μήνες.


Όσο αφορά τα παιδιά στην Ελλάδα η χρήση του φόβου αποτελεί ισχυρό παιδαγωγικό μέσο. Χρησιμοποιείται «ελαφρά τη καρδία» προκειμένου να πετύχει ο γονιός το στόχο του (π.χ. αν δεν φας το φαγητό σου θα σε πάρει ο αστυνόμος, αν αφήσεις το χέρι της μαμάς θα σε κλέψει ο κακός-κ.α.-όλοι έχουμε προσωπικά παραδείγματα!). Ένα παιδί που μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον όπου επικρατεί ο φόβος, εκτός του ότι βιώνει μια κατάσταση έντασης και άγχους, δημιουργεί μια εικόνα για τον κόσμο γύρω του ότι είναι απειλητικός, τρομακτικός, επικίνδυνος. Τα παιδιά μιμούνται συμπεριφορές ακόμα και φοβίες. Αν για παράδειγμα η μαμά έχει μια φοβία είναι πολύ πιθανο να περάσει στο παιδί μέσω της μίμησης. Ένας ενήλικος πλέον μπορεί να έχει φοβία με τα έντομα επειδή βίωσε για χρόνια τον υπερβολικό φόβο της μητέρας του σε αυτά.

 
Οι φόβοι των παιδιών θεωρούνται φυσιολογικοί και σπάνια εξελίσσονται σε φοβίες.


Για παράδειγμα, πολλά παιδιά φοβούνται το σκοτάδι και χρειάζονται ένα αναμμένο φωτάκι για να κοιμηθούν. Αυτό δεν θεωρείται φοβία και συνήθως ξεπερνιέται μεγαλώνοντας. Αν ο φόβος του παιδιού σας δεν εμποδίζει τον τρόπο που βιώνει την καθημερινότητα του, και δεν του προκαλεί άγχος, δεν υπάρχει λόγος να ανησυχείτε. Εάν όμως, ο φόβος επηρεάζει τις κοινωνικές του δραστηριότητες, τη σχολική του επίδοση ή τον ύπνο του πρέπει να επικοινωνήσετε με ειδικό.


Σε περίπτωση που το παιδί σας εκδηλώσει ένα φόβο:

  • σεβαστείτε τη φοβία και δείξτε κατανόηση
  • μην κοροϊδέψετε ή υποτιμήσετε το παιδί σε καμία περίπτωση
  • Εξετάστε οι ίδιοι τους δικούς σας φόβους. Υπάρχει περίπτωση άθελά σας να περάσατε κάποιο φόβο στο παιδί;
  • Δείξτε σταθερότητα στο ότι το παιδί δεν κινδυνεύει και μην αποφεύγετε το αντικείμενο του φόβου, αλλά σταδιακά (σύμφωνα με το τί αντέχει το παιδί) εκθέστε το στην κατάσταση που το φοβίζει.
Η αλλαγή μέσα στο γάμο

Εδώ και αρκετά χρόνια, ο γάμος δεν φέρνει πλέον τις αλλαγές που έφερνε παλαιότερα. Τα περισσότερα ζευγάρια ζουν από πριν μαζί, μοιράζονται ήδη υποχρεώσεις και οικονομικά και πιστεύουν ότι ένα χαρτί και ένα δαχτυλίδι δεν θα φέρουν καμία αλλαγή στη σχέση τους. Κάνουν λάθος.


Αυτό που ελάχιστοι συνειδητοποιούν είναι ότι ο γάμος αλλάζει τα πάντα. Πολλοί θα διαβάζουν με δυσπιστία αυτή τη φράση, όμως είναι αλήθεια.


Αυτό που κυρίως αλλάζει μέσα μας είναι οι προσδοκίες μας. Η αλλαγή αυτή όμως γίνεται σταδιακά και ασυνείδητα, οπότε δεν έχουμε επίγνωση. Άλλες είναι οι προσδοκίες από ένα/μια σύντροφο/εραστή-ερωμένη και άλλες από ένα/μια σύζυγο. Οι προσδοκίες αποτελούν ένα πολύ σημαντικό κομμάτι του εαυτού μας, καθορίζοντας τις σχέσεις μας και επηρεάζοντας το συναίσθημα μας. Όλοι έχουμε μέσα μας αντιλήψεις για το τί σημαίνει γάμος και τί σημαίνει το να είμαι και να έχω σύζυγο.


Αναλαμβάνουμε ένα νέο ρόλο, αυτόν του/της συζύγου και κατά συνέπεια αλλάζει ο τρόπος που βλέπουμε τον εαυτό μας. Αλλάζει επίσης ο τρόπος που μας βλέπουν οι άλλοι. Η κοινωνία πλέον σε βλέπει αλλιώς (ως πιο ώριμο και υπεύθυνο) και οι γονείς του /της συντρόφου γίνονται οικογένεια (αλήθεια, τί σκέφτεστε όταν ακούτε τη λέξη πεθερά-ός;).  


Πώς μπορούμε να καταλάβουμε τί κρύβουμε στο υποσυνείδητο μας για το τί περιμένουμε από τον εαυτό μας, τον/την σύζυγο μας και τον γάμο μας;


Η απάντηση κρύβεται στον γάμο των γονιών μας. Είναι η μόνη εμπειρία που βιώσαμε για χρόνια και μας «δίδαξε» τί είναι ο γάμος. Ο γάμος των γονιών μας λειτουργεί συνειδητα και ασυνείδητα σαν πρότυπο (είτε προς μίμηση, είτε προς αποφυγή ανάλογα με το πως τον βιώσαμε). Όλοι μας λίγο ως πολύ ψάχνουμε ασυνείδητα να αναπαράγουμε τα πρότυπα που βιώσαμε. Σκεφτείτε τα δικά σας πρότυπα και αποφασίστε συνειδητά πώς θα λειτουργήσετε στο γάμο σας για να διεκδικήσετε την ευτυχία και τη συντροφικότητα.


Οπότε, ναι ένα χαρτί μπορεί να αλλάξει τη σχέση. Αποτελεί μια απόδειξη αφοσίωσης και μπορεί η ασφάλεια και η μονιμότητα που χαρίζει  να κάνει τη σχέση πιο βαθιά και δυνατή. Είναι μια υπόσχεση ανάμεσα στο ζευγάρι ότι θέλουν να είναι μαζί για πάντα, θα αντιμετωπίσουν ως σύμμαχοι τις προκλήσεις που θα τους φέρει η ζωή και θα μοιραστούν παιδιά και ευτυχία. Εάν έχετε βρει αυτό το άτομο, αφοσιωθείτε του. Οι σχέσεις των γονιών σας δεν μπορούν να καθορίσουν την επιτυχία του δικού σας γάμου. Μπορείτε να χτίσετε κάτι στέρεο και δυνατό, ανεξάρτητα από το πόσο τραυματικό ήταν το παρελθόν σας. Μπορεί να είναι το πιο σημαντικο χαρτί που θα υπογράψετε ποτέ.

Απιστία

Το έχουν ζήσει πολλοί περισσότεροι από όσοι τολμούν να το παραδεχτούν. Στην κοινωνία αποτελεί ταμπού, και το στίγμα του να είσαι το τρίτο πρόσωπο είναι πολύ βαρύ, αντροχωρίστρα είναι η πιο ελαφριά λέξη που μπορώ να γράψω, (ενδιαφέρον είναι το ότι δεν υπάρχουν ανάλογοι τίτλοι για έναν άντρα που γίνεται το τρίτο πρόσωπο). Το τρίτο πρόσωπο έχει- στο μυαλό των περισσότερων- διαστάσεις αδίστακτου και ανήθικου ατόμου, προκαλώντας αποστροφή και περιέργεια ταυτόχρονα.


Πώς είναι να είσαι το τρίτο πρόσωπο; (για να μην είναι κουραστικό το κείμενο αναφέρομαι στο τρίτο πρόσωπο ως γυναίκα γιατί στατιστικά είναι συχνότερο φαινόμενο).


Είσαι ερωτευμένη αλλά δεν μπορείς να το μοιραστείς. Είσαι μόνιμα εγκλωβισμένη στο δικό του πρόγραμμα. Συμβιβάζεσαι με κλεμμένες στιγμές.  Αυτό είναι δύσκολο, εκνευριστικό και απογοητευτικό γιατί σε αφήνει να αισθάνεσαι ότι προσπαθείς να χορτάσεις τη λαχτάρα σου με ψίχουλα προσοχής που ποτέ δεν είναι αρκετά. Ακυρώνεις δικές σου δραστηριότητες για να είσαι διαθέσιμη αν τύχει να μπορεί να βρεθείτε. Η σιγή του τηλέφωνου σου μπορεί να πυροδοτήσει αισθήματα μοναξιάς, αδικίας και απελπισίας.


Βρίσκεσαι σε μια συναισθηματική κόλαση. Γεμίζεις το κενό που αφήνει η μόνιμη/νόμιμη σχέση, είσαι πάντα η δεύτερη  επιλογή, ποτέ η προτεραιότητα. Δεν υπάρχουν σχέδια για το μέλλον, ζεις μόνο για στιγμές που μπορεί να κάνουν το αίσθημα πιο έντονο αλλά είναι σύντομες. Όταν νιώθεις ερωτευμένη, θέλεις να περνάς όλο τον ελεύθερο χρόνο με το αντικείμενο του πόθου σου. Όμως σύντομα η πραγματικότητα σε προσγειώνει ανώμαλα. Δεν είναι εκεί όταν τον χρειάζεσαι, στις διακοπές και τις γιορτές είσαι μόνη γιατί είναι με τη σύζυγο. Δεν ζεις μια κανονική ζωή μαζί του γιατί την έχει ήδη φτιάξει και τη ζει με κάποια άλλη.



Η «παράνομη» σχέση εξιδανικεύεται. Πολλοί άνθρωποι έχουν την τάση να διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα και να την βλέπουν από μια ρομαντική πλευρά. Αισθάνονται τραγικοί ήρωες και ηρωίδες σε μια ρομαντική ιστορία που έχουν γράψει στο μυαλό τους. Η παρόρμηση να ακολουθήσεις την καρδιά σου μπορεί να ακούγεται γενναία και ρομαντική αλλά σε αυτές τις περιπτώσεις είναι απερίσκεπτη και επικίνδυνη. Φαντασιώνεις ότι το αντικείμενο του πόθου σου εγκαταλείπει την άλλη σχέση και ζείτε ένα υπέροχο αύριο, κάτι που συμβαίνει μόνο στα παραμύθια.


Το να είσαι ερωτευμένη προσφέρει αίσθημα ασφάλειας, αλλά σε αυτή την περίπτωση κάθε άλλο παρά ασφάλεια νιώθεις. Μπορεί ανά πάσα στιγμή να αποφασίσει να προσπαθήσει να βελτιώσει το γάμο του, ή να αποκαλυφθεί η παράνομη σχέση, κάτι που ισοδυναμεί με κοινωνική αυτοκτονία. Η συμμετοχή σου σε αυτή τη σχέση μπορεί να πληγώσει πολλούς ανθρώπους και να έχεις και η ίδια σοβαρές συνέπειες. Οπότε το όποιο αίσθημα ασφάλειας έχεις, το έχεις επειδή αποφεύγεις ή αρνείσαι να σκεφτείς αυτήν την πραγματικότητα.


Επαναλαμβάνεις συχνά στον εαυτό σου ότι σου αξίζει η ευτυχία και ότι τον κάνεις πραγματικά ευτυχισμένο. Λες ότι ο γάμος του ήταν καταδικασμένος έτσι και αλλιώς, ότι δεν είναι δική σου ευθύνη αλλά δική του αφού αυτός απατά και όχι εσύ. Βαθιά μέσα σου όμως, γνωρίζεις ότι έκανες μια συνειδητή επιλογή να συμμετέχεις σε κάτι που μπορεί να προκαλέσει ανείπωτο πόνο σε πολλούς ανθρώπους. Μπορεί να αισθάνεσαι μοναδική αλλά οι σκέψεις και οι ενοχές σε βασανίζουν.


Ίσως δεν θέλεις να είσαι ευτυχισμένη. Αν το ήθελες πραγματικά, δεν θα έμενες σε μια σχέση που δεν έχεις τον άλλο 100% μαζί σου. Το να έχεις αυτή την υπέροχη, έντονη σχέση χωρίς τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις μιας κανονικής σχέσης ακούγεται φανταστικό. Όμως όταν είσαι ερωτευμένη θέλεις ακριβώς αυτό: μια κανονική σχέση. Να μπορείς να κοιμάσαι και να ξυπνάς με αυτό το άτομο, να κάνετε απλά καθημερινά πράγματα που κάνουν όλοι, αλλά αυτό δεν γίνεται γιατί αυτή τη ζωή την ζει ήδη με κάποια άλλη. Και δεν έχεις ούτε καν το δικαίωμα να παραπονεθείς για αυτό γιατί ποτέ δεν ήταν μέρος της συμφωνίας. Και δεν υπάρχει τίποτα που σε κάνει να χάνεις το αίσθημα της αυτοεκτίμησης περισσότερο από το να ανέχεσαι να κάνεις συνεχώς εκπτώσεις στις αξίες σου, και στη ζωή σου επειδή λαχταράς κάποιον που δεν μπορείς να έχεις. Αν σου τύχει αυτή η κατάσταση διεκδίκησε από την αρχή να ξεκαθαρίσει με την άλλη σχέση, πριν επενδύσεις συναισθηματικά.


Ελπίζω ότι γράφοντας τα παραπάνω θέτω παραμέτρους που μπορεί να μην είχατε σκεφτεί. Τα συναισθήματα είναι σίγουρα πιο έντονα και δυνατά από ό,τι σε ένα γάμο που κυριαρχούν η κούραση και η ρουτίνα. Η συμμετοχή σε μια «παράνομη» σχέση καθιστά αναγκαία την εισαγωγή σε ένα διαφορετικό επίπεδο συνειδητότητας όπου ένα σημαντικό κομμάτι της πραγματικότητας αγνοείται και το μόνο κομμάτι που υπερισχύει είναι αυτό της ικανοποίησης. Όταν η πραγματικότητα όμως σε προσγειώσει στη γη από τον κόσμο σου, θα βιώσεις μια οδυνηρή και τρομακτική κατάσταση. Έρχονται στην επιφάνεια και άλλες εκκρεμότητες που έχουν κυρίως να κάνουν με τη σχέση με τον εαυτό σου. Όταν ερωτεύεσαι ένα δεσμευμένο άντρα καταλήγεις πληγωμένη. Το 85% των αντρών επιστρέφουν στο γάμο τους, και μόνο το 3% αυτών που χώρισαν παντρεύτηκαν την εξωσυζυγική τους σχέση. Το ότι δέχεσαι να είσαι η δεύτερη επιλογή κάποιου δείχνει προς την κατεύθυνση της αυτοεκτίμησης σου. Και αφού δέχεσαι να συμβιβαστείς με τόσο λίγα γιατί να θελήσει κάποιος να σου προσφέρει περισσότερα;

Επικοινωνία

Οι άνθρωποι που επισκέπτονται ένα ψυχολόγο είναι πολύ συχνά μπερδεμένοι, αγχωμένοι και φοβισμένοι. Μαζί με το αδιέξοδο τους, κουβαλούν ενοχές, ντροπή και φόβο. Ο στόχος της ψυχοθεραπείας είναι (πέρα από τους προσωπικούς στόχους του καθενός) η ενδυνάμωση, η αυτονομία και η εσωτερική γαλήνη, καθώς και η δυνατότητα δημιουργίας ουσιαστικών, αυθεντικών σχέσεων. Ένα από τα μεγαλύτερα παράπονα  στις οικογενειακές, ερωτικές και φιλικές σχέσεις είναι η δυσκολία στην επικοινωνία. «Δεν με ακούει», ακούω συνέχεια. Ποιός; Ο/η σύντροφος, ο γονιός, το παιδί μου, ο συνάδελφος, η λίστα είναι ατελείωτη. Και έτσι συσσωρεύονται μέσα μας η απογοήτευση, η ματαίωση, η θλίψη, η πικρία, ο θυμός και ο πόνος με συνέπειες στην ψυχική αλλά και σωματική μας υγεία.


Τί σημαίνει όμως ακούω; Σίγουρα δεν σημαίνει υπακούω (αν και συχνά αυτό μπορεί κατά βάθος να επιθυμούμε). Σημαίνει κατανοώ, σημαίνει σιωπώ, σημαίνει προσπαθώ να δω μέσα από τα δικά σου μάτια. Το να μάθω να ακούω τον εαυτό μου και τους άλλους, αποτελεί πολύτιμη δεξιότητα και απαραίτητο συστατικό μιας αυθεντικής, βαθιάς και ισότιμης σχέσης. Προϋποθέτει την ύπαρξη χρόνου, σεβασμού και ειλικρινούς διάθεσης για κατανόηση. Απαιτεί επίσης ικανοποιητικό επίπεδο αυτογνωσίας έτσι ώστε να μπορεί να γίνει διαχωρισμός μεταξύ της δικής μου πραγματικότητας και της δικής σου εμπειρίας. Η προσωπική ματιά του καθενός χρωματίζεται από τα βιώματα, το χαρακτήρα, τον τρόπο που μεγάλωσε, τα τραύματα που τον καθόρισαν, δηλαδή δεν υπαρχει μια πραγματικότητα. Δεν είναι απαραίτητο να συμφωνούμε σε τίποτα για να μπορούμε να ακούσουμε.


Πώς όμως, μπορούμε πρακτικά να μάθουμε να ακούμε; Και ακόμα περισσότερο πώς πρέπει να μιλάμε ώστε να μας ακούνε;


Φέρτε στο μυαλό σας ένα πρόσφατο διάλογο κατά τον οποίο θέλατε πολύ να σας καταλάβουν/ακούσουν αλλά δεν κατέληξε όπως ελπίζατε. Όταν η συναισθηματική φόρτιση είναι μεγάλη, πρώτος στόχος είναι η έκφραση των συναισθημάτων με «εγώ» προτάσεις. Άρα το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσω μέσα μου τα συναισθήματα που μου προκαλεί η κατάσταση που με απασχολεί. Δηλαδή αναφέρω το γεγονός που με απασχολεί χωρίς να το φορτίζω με επίθετα ή άλλους χαρακτηρισμούς, και το συναίσθημα που προκαλεί σε εμένα, καθώς και τη συνέπεια-αν υπάρχει- πάλι σε εμένα. Για παράδειγμα : «Όταν αργείς να επιστρέψεις σπίτι και δεν μου τηλεφωνείς (απλή παράθεση γεγονότος), αισθάνομαι ανήσυχη και φοβάμαι μήπως συνέβη κάτι (συναίσθημα- προσοχή όχι με κάνεις και αισθάνομαι, εγώ αισθάνομαι), με συνέπεια να μην μπορω να συγκεντρωθώ στη δουλειά μου (συνέπεια πάνω μου). Η ολοκλήρωση της φράσης σημαίνει ότι δεν συνεχίζω άλλο, δεν κατευθύνω τον άλλο στην επιθυμητή για εμένα συμπεριφορά (όσο κι αν το θέλω), σταματάω εκεί (ίσως το δυσκολότερο σημείο που απαιτείται είναι η τελεία).


Χρειάζεται χρόνος, σταθερότητα, υπομονή και ψυχραιμία. Το ενδιαφέρον είναι ότι στις στενές σχέσεις οι άνθρωποι καθρεφτίζονται, δηλαδή εισπράτεις αυτό που προσφέρεις. Όταν ο ένας ξεκινάει την προσπάθεια και πασχίζει ειλικρινά να κατανοήσει τον άλλο, και το άλλο μέλος θα κάνει το ίδιο.


Εάν θέλετε να σας ακούν περισσότερο ξεκινήστε εσείς πρώτα. Τί προσπαθεί να σας πει, τί αισθάνεται το άτομο που έχετε απέναντι σας; Βοηθείστε το να εκφραστεί εστιάζοντας στο τί αισθάνεται γιατί εκεί βρίσκεται η ουσία, μην κρίνετε, μην κατευθύνετε, δείξτε εμπιστοσύνη. Όσο πιο δύσκολο σας φαίνεται τόσο πιο πολύ πρέπει να αναρωτηθείτε πόσο εμπιστεύεστε και κατακρίνετε και οι ίδιοι τον εαυτό σας. Άρα μήπως πριν προσπάθησετε να διορθώσετε μια σχέση, να ξεκινήσετε από τη σχέση με τον εαυτό σας;


Όλοι έχουμε την ικανότητα να βρούμε λύση σε αυτά που μας απασχολούν, όταν όμως ζητώ να με ακούσεις δεν θέλω να μου σερβίρεις τη λύση, ούτε να μου δείξεις τα λάθη μου, ψάχνω την ανακούφιση και τη γαλήνη που θα βρω επειδή με ακούς χωρίς να με κρίνεις, χωρίς να μου πεις τι θα έκανες εσύ (γιατί εγώ είμαι διαφορετική από εσένα), γιατί έτσι η σχέση μας γίνεται πιο βαθιά και ουσιαστική και η ελευθερία, ο σεβασμός και η αποδοχή γίνονται έννοιες όχι επιφανειακές αλλά τα πιο σημαντικά κομμάτια της -πολύ απαιτητικής πλέον- καθημερινότητας μας.

Η αξία της αισιοδοξίας

Καθώς το 2016 ολοκληρώνεται, παρατηρώ γύρω μου τους ανθρώπους. Υπάρχουν τόσοι πολλοί που έχουν βιώσει απίστευτες τραγωδίες κι όμως παραμένουν αισιόδοξοι και κοιτούν μπροστά, ενώ άλλοι με προβλήματα που μπορούν να αντιμετωπιστούν, επιλέγουν να «βολεύονται» σε μια διαρκή γκρίνια και μιζέρια. Το ότι υπάρχουν πολλοί λόγοι για να αισθανόμαστε άσχημα και απαισιόδοξα δεν σημαίνει ότι πρέπει να το κάνουμε. Η αλήθεια είναι ότι η αισιοδοξία δημιουργεί ευκαιρίες, ενώ η απαισιοδοξία τις σκοτώνει. Τί είναι όμως αυτό που οι αισιόδοξοι άνθρωποι κάνουν διαφορετικό από τους υπόλοιπους;


Δεν υπεραναλύουν.
Οι αισιόδοξοι άνθρωποι δεν επιτρέπουν στο μυαλό τους να κολλάει σε σχόλια, καταστάσεις και συμπεριφορές, νομίζοντας πως με αυτόν τον τρόπο θα καταλάβουν περισσότερα,  ενώ καταλήγουν συναισθηματικά εξουθενωμένοι έχοντας κατασπαταλήσει πολύτιμο χρόνο. Όταν επικεντρωνόμαστε εντατικά σε οτιδήποτε το μεγαλοποιούμε ή και το διαστρεβλώνουμε. Έτσι, για παράδειγμα, ένα σχόλιο που μπορεί να ήταν ένα απλό πείραγμα, μπορεί να καταλήξει να είναι μια μεγάλη προσβολή.


Αισθάνονται ευγνωμοσύνη.
Δεν θεωρούν τίποτα δεδομένο στη ζωή τους, απολαμβάνουν όλες τις μικρές χαρές της ζωής και εκτιμούν αυτά που ήδη έχουν χωρίς να επικεντρώνονται σε αυτά που τους λείπουν. Η ευγνωμοσύνη δεν είναι μια στιγμιαία αντίδραση όταν παίρνεις αυτό που θέλεις, αλλά μια στάση ζωής όπου πάντα προσέχεις και τα πιο μικρά καλά και μπορείς να δεις κάτι θετικό και στις πιο δυσάρεστες καταστάσεις.


Επιτρέπουν στον εαυτό τους να είναι άνθρωποι.
Αυτό σημαίνει ότι νιώθουν όλη τη γκάμα των συναισθημάτων, συμπεριλαμβανομένων και των αρνητικών συναισθημάτων που οι περισσότεροι προσπαθούν να αποφύγουν. Όταν προσπαθούμε να διώξουμε (συνήθως θάβοντας βαθιά μέσα μας) τα αρνητικά συναισθήματα, και καταφέρνουμε να τα μουδιάσουμε, άθελα μας μπλοκάρουμε και τα θετικά. Χρειάζεται να δώσουμε στον εαυτό μας την άδεια να είναι άνθρωπος και να νιώθουμε όλα τα συναισθήματα αν θέλουμε να είμαστε ψυχικά υγιείς.  


Κάνουν συνειδητές επιλογές.
Γνωρίζουν ότι πάντα έχουμε επιλογές. Μπορεί να μην έχουμε επιλέξει να μας συμβεί κάτι, αλλά και πάλι μπορούμε να επιλέξουμε το πώς θα το αντιμετωπίσουμε. Επιλέγουν να αντιμετωπίσουν μια αποτυχία όχι ως καταστροφή, αλλά ως ευκαιρία για εξέλιξη.


Εκτιμούν και τα μικρά βήματα προόδου.
Γνωρίζουν ότι κάθε βήμα όσο μικρό κι αν είναι, τους φέρνει πιο κοντά στον στόχο τους.


Αποφεύγουν τους τοξικούς ανθρώπους.
Η αισιοδοξία (όπως και η απαιδιοδοξία) είναι κολλητική. Υπάρχουν άνθρωποι που συντηρούν μια στάση απέναντι στη ζωή μίζερη και παθητική. Οι αισιόδοξοι άνθρωποι επιλέγουν με προσοχή τους φίλους τους και περιορίζουν το χρόνο που αφιερώνουν σε ανθρώπους που τους αποστραγγίζουν συναισθηματικά.


Σύμφωνα με έρευνες, οι αισιόδοξοι άνθρωποι είναι πιο υγιείς, πιο πλούσιοι και πιο ευτυχισμένοι. Όταν αντιμετωπίζουν μια δυσκολία την αποδεχονται ως πρόκληση και ευκαιρία να πλουτίσουν σε μάθηση και εμπειρίες. Τολμούν ακόμα και κάνουν πράγματα που δεν φαντάζονταν ότι θα κατάφερναν.


Το να πιστεύεις ότι καλά πράγματα θα συμβούν, σε οδηγεί στο να αναλάβεις δράση που θα οδηγήσει σε καλά αποτελέσματα. Το να περιμένεις πάντα το αρνητικό δεν σε προετοιμάζει για αυτό (όπως θέλουν πολλοί να πιστεύουν), αλλά σε κάνει να αισθάνεσαι θύμα και σε αποδυναμώνει με αποτέλεσμα να μην αναλαμβάνεις καμία δράση και να οδηγείσαι με μαθηματική ακρίβεια σε αυτό που ήθελες να αποφύγεις.


Έχουμε περισσότερη δύναμη από όση νομίζουμε. Μπορεί μερικές φορές να βλέπουμε το ποτήρι μισοάδειο, αλλά έχουμε την επιλογή: να το δεχτούμε μοιρολατρικά ή να το γεμίσουμε μόνοι μας.

Θανατος - Απώλεια

Η ζωή είναι μια μακριά σειρά από απώλειες. Στη διάρκεια της ζωής μας θα θρηνήσουμε σχέσεις, ανθρώπους, όνειρα, δουλειές, απώλειες μικρότερες και μεγαλύτερες που θα μας αλλάζουν με το πέρασμα τους. Οι έρευνες συνήθως επικεντρώνονται στις αρνητικές συνέπειες μιας τραυματικής εμπειρίας, αλλά τελευταία παρατηρούμε με ενδιαφέρον τις θετικές επιδράσεις που θα βιώσουμε μέσα από την εμπειρία αυτή.


Ο μόνος τρόπος να αντιμετωπίσουμε την οδύνη μιας απώλειας είναι να την αποδεχτούμε, καθώς μας διδάσκει πολύτιμα μαθήματα για τον εαυτό μας, τον κόσμο και τους άλλους. Η απώλεια μας φέρνει αντιμέτωπους με μια πραγματικότητα που αγνοούσαμε. Μέσα από τη μάχη με τη θλίψη, την απελπισία,  την οργή και τον φόβο, επαναπροσδιορίζουμε τις προτεραιότητες και τις πεποιθήσεις μας-μεταμορφωνόμαστε. Οι άνθρωποι συνήθως πιστεύουν ότι η προσωπική εξέλιξη έρχεται με την ηλικία, την πάροδο της ζωής, ήρεμα και ανέφελα. Κάνουν λάθος. Η συναισθηματική ωριμότητα και εξέλιξη είναι το αποτέλεσμα σκληρών εσωτερικών συγκρούσεων, οδύνης και απελπισίας, αποδοχής αυτών και αλλαγής. Όταν ο άνθρωπος δεν είναι πρόθυμος να αντιμετωπίσει τα συναισθήματα του, αποφεύγοντας αυτά (άρνηση) ή επιλέγοντας δυσλειτουργικούς χειρισμούς, είναι καταδικασμένος να παραμείνει εγκλωβισμένος υπό τον έλεγχο τους. Όταν το οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον δεν ενθαρρύνει την συναισθηματική έκφραση, είναι πιο πιθανό το άτομο  να εμφανίσει ψυχοσωματικά συμπτώματα, καθώς και οργανικές και ψυχικές δυσλειτουργίες.


Όταν όμως, αποφασίσει να αποδεχτεί την απώλεια, ξεκινά μια μεταμόρφωση. Η αναγνώριση και η αποδοχή του πόνου οδηγούν στην ανακάλυψη μιας νέας δύναμης και την συνειδητή πλέον απόφαση να ζούμε και να επιλέγουμε αυτό που μας ταιριάζει, απομακρύνοντας οτιδήποτε μη συμβατό. Συνειδητοποιώντας το εφήμερο της ζωής, η ζωή μας γίνεται πολύτιμη, βιώνοντας τον εαυτό μας στην πιο ευαλωτη κατάστασή του μαθαίνουμε τα δυνατά μας σημεία,, χάνοντας έναν σημαντικό άνθρωπο από τη ζωή μας, μαθαίνουμε το αίσθημα της ευγνωμοσύνης για αυτούς που στέκονται υποστηρικτικά δίπλα μας στις χειρότερες μας στιγμές.


Οι άνθρωποι που βίωσαν την απώλεια και κατάφεραν να συνεχίσουν δίνοντας νέο νόημα στη ζωή τους, βγήκαν πιο δυνατοί και αναφέρουν ότι μέσα από μια πολύ δύσκολη εμπειρία:


-επαναπροσδιόρισαν το τί είναι σημαντικό και ποιές είναι οι προτεραιότητες τους

-νιώθουν ευγνωμοσύνη για ό,τι καλό υπάρχει στη ζωή τους

-εκτιμούν πλέον τα απλά πράγματα

-οι σχέσεις τους είναι πιο ουσιαστικές και βαθιές


-νιώθουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και συναισθηματική ισορροπία

-αποκτούν μεγαλύτερη αντοχή και δυνατότητα αντιμετώπισης και προσαρμογής σε απαιτητικές καταστάσεις

Η εξέλιξη και η ωριμότητα που κατακτώνται μετά από μια απώλεια δεν μειώνουν απαραίτητα τον ψυχικό πόνο, αλλά συνυπάρχουν με αυτόν. Μέσα από την εξουθενωτική πάλη με πολύ δύσκολα, έντονα και αντικρουόμενα συναισθήματα, θα κατακτηθεί νέα δύναμη και θα δημιουργηθούν νέα νοήματα. Όσο χρόνο κι αν χρειαστεί, τολμήστε να αφεθείτε και σε αυτήν την πιθανότητα. Θα είναι μια διαδρομή πολύ προσωπική, που θα αποκαλυφθούν πολύτιμα μαθήματα για τον εαυτό και τη ζωή.

Διαζύγιο και παιδιά

Λίγες είναι οι στιγμές που μπορούν να συναγωνιστούν τη δυσκολία του να ανακοινώνεις στα παιδιά ότι ο γάμος των γονιών τους έφτασε στο τέρμα του.


Η διαδικασία είναι οδυνηρή, και το πώς οι γονείς θα το αντιμετωπίσουν θα επιβαρύνει ή θα βοηθήσει τα παιδιά να το αποδεχτούν. Το επιθυμό είναι να ανακοινώσουν μαζί τα νέα, αποφεύγοντας να κατηγορήσουν ο ένας τον άλλο, αλλά αναλαμβάνοντας και οι δυο την ευθύνη του χωρισμού.


Τα παιδιά θα χρειαστεί να ακούσουν στην αρχική συζήτηση αλλά και τους μήνες που θα ακολουθήσουν τα παρακάτω:


-ότι έφτασαν από κοινού στην απόφαση του διαζυγίου αφού εξάντλησαν τις προσπάθειες να διορθώσουν τη μεταξύ τους κατάσταση.


-η απόφαση είναι αποκλειστικά δική τους και δεν αφορά κάτι που έκαναν/είπαν τα παιδιά. Τα παιδιά δεν μπορούν να αλλάξουν με τη συμπεριφορά τους την απόφαση των γονιών.


-τα παιδιά πρέπει να νιώθουν ελεύθερα να εκφράζουν την αγάπη τους στο γονέα χωρίς να φοβούνται ότι έτσι πληγώνουν ή προδίδουν τον άλλο γονέα.


-όλα τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά και αποδεκτά. Οι γονείς θα είναι πάντα πρόθυμοι να ακούσουν και να βοηθήσουν τα παιδιά όπως κι αν νιώθουν.


-οι γονείς θα παραμείνουν γονείς τους για πάντα και τίποτα δεν μπορεί να το αλλάξει αυτό.


Προσέξτε τη δική σας συμπεριφορά. Ό, τι επιλέγετε να κάνετε ή να μην κάνετε επηρεάζει τα παιδιά σε μεγάλο βαθμό. Οι επιλογές σας είτε θα τα καθησυχάσουν, είτε θα αυξήσουν το άγχος τους για το μέλλον. Οπότε:


- Μην στέλνετε μηνύματα στην/στον πρώην σας διαμέσου των παιδιών και μη ζητάτε από τα παιδιά να κρατάνε μυστικά από τον άλλο γονέα. 


-μην καυγαδίζετε μπροστά στα παιδιά σας.


-μην μιλάτε αρνητικά και μην υποτιμάτε τον άλλο γονέα στα παιδιά ή όταν ακούν τα παιδιά.


-μην παρασύρεστε σε υπερβολικά συναισθηματικές αντιδράσεις για το διαζύγιο ή για τη ζωή μετά το διαζύγιο. Το μόνο που θα πετύχετε είναι να αυξήσετε την ανασφάλεια και τον φόβο τους για το μέλλον.


-μην υπονομεύετε τη σχέση των παιδιών με τον άλλο γονέα, προσπαθώντας να τους δείξετε ότι εσείς είστε ο «καλός» γονιός, ενώ ο άλλος είναι ο «κακός».


-μην περιμένετε από τα παιδιά σας συναισθηματική υποστήριξη. Είναι δική σας ευθύνη να την προσφέρετε στον εαυτό σας και τα παιδιά σας.


-μην περιμένετε το παιδί σας να γίνει «ο άντρας» ή «η γυναίκα» του σπιτιού. Τα παιδιά πρέπει να παραμένουν παιδιά και όχι να γίνονται υποκατάστατα συντρόφου.


-αντισταθείτε στην παρόρμηση να τα κάνετε να συμμαχήσουν μαζί σας και να απορρίψουν τον άλλο γονέα,  και μην προσπαθήσετε να καταπραϋνετε τις ενοχές σας για τις συνέπειες του διαζυγίου, προσφέροντας τους πολλά δώρα και προνόμια και λιγότερα όρια.


- Κρατήστε τις καθημερινές ρουτίνες και κάνετε όσο πιο λίγες αλλαγές γίνεται.


-
Απευθυνθείτε στον ειδικό όταν αυτό είναι χρήσιμο για την καλύτερη ένταξη          του παιδιού και του εαυτού σας


Όλοι οι γονείς ανησυχούν για τις συνέπειες που έχει ένα διαζύγιο στα παιδιά. Κανένας γονιός δεν θέλει να προκαλεί πόνο στο παιδί του. Αλλά αυτό αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής, και οι διαζευγμένοι γονείς έχουν την ευκαιρία να βοηθήσουν τα παιδιά τους να μάθουν να αντιμετωπίζουν τον πόνο. Σε κάθε δύσκολη κατάσταση κρύβεται μια πρόκληση και μια ευκαιρία για μάθηση και εξέλιξη

Το μυστικό της ευτυχίας

Καθώς μπαίνουμε για τα καλά στην εορταστική περίοδο, η ατμόσφαιρα γύρω μας αλλάζει. Απολαμβάνουμε μελομακάρονα και κουραμπιέδες, οι βιτρίνες στολίζονται, τα παιδιά ετοιμάζουν λίστες για τον άγιο Βασίλη, και σχεδιάζονται οικογενειακά και φιλικά τραπέζια. Πολλοί περιμένουν τις γιορτές με χαρά, ενώ άλλοι αδιαφορούν ή και δυσφορούν ανάλογα με τις αναμνήσεις και τα βιώματα που έχουν συνδέσει με την περίοδο αυτή.


Το τέλος του έτους και η έλευση του νέου πυροδοτούν συναισθήματα νοσταλγίας και ελπίδας, πικρίας και φόβου, αισιοδοξίας και αγωνίας, αναθεωρούμε τη χρονιά που πέρασε και τις εμπειρίες που βιώσαμε και ευχόμαστε υγεία και ευτυχία για τον χρόνο που έρχεται.


Τί είναι όμως αυτό που μας κρατά υγιείς και ευτυχισμένους στη ζωή μας πρακτικά;


Σε μια πρόσφατη έρευνα, έφηβοι ρωτήθηκαν ποιοί είναι οι στόχοι τους για το μέλλον. Το 80% απάντησαν το να αποκτήσουν πολλά χρήματα, ενώ το 50% να γίνουν διάσημοι (κάποιοι τα ήθελαν και τα δύο).


Μια πολύτιμη και μοναδική έρευνα έρχεται να μας δώσει απαντήσεις. Η έρευνα του Harvard για την εξέλιξη της ενήλικης ζωής (Harvard Study of Adult Development) είναι η πιο μακροχρόνια έρευνα που έχει γίνει ποτέ. Για 75 χρόνια, οι ζωές 724 ανθρώπων μελετήθηκαν εξονυχιστικά χρόνο με το χρόνο, λαμβανόντας υπ’όψιν την προσωπική, την επαγγελματική ζωή και την υγεία. Έρευνες σαν αυτή είναι εξαιρετικά σπάνιες. Ξεκίνησε το 1938, ακολουθώντας τις ζωές 2 γκρουπ αντρών. Το πρώτο γκρουπ αποτελούνταν από τελειόφοιτους του  Harvard οι οποίοι αποφοίτησαν κατά τη διάρκεια του Β παγκοσμίου πολέμου και οι περισσότεροι στη συνέχεια πολέμησαν. Το 2ο γκρουπ αποτελούνταν από εφήβους από τις πιο φτωχές και υποβαθμισμένες περιοχές, και από οικογένειες με πολλά κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα. Η έρευνα συμπεριέλαβε ιατρικές εξετάσεις, εγκεφαλογραφήματα, συνεντεύξεις με γονείς και αργότερα συντρόφους/συζύγους καθώς και τα παιδιά τους.


Ποιό ήταν λοιπόν το αποτέλεσμα; Το συμπέρασμα ήταν ότι αυτό που μετράει στη ζωή αν θέλουμε να είμαστε υγιείς και χαρούμενοι είναι οι καλές, ουσιαστικές, και ειλικρινείς σχέσεις. Αυτό. Τελεία.


Οι άνθρωποι που έχουν πιο καλές σχέσεις στην προσωπική, επαγγελματική και κοινωνική τους ζωή είναι πιο ευτυχισμένοι, πιο υγιείς και ζουν περισσότερο. Από την άλλη πλευρά, οι άνθρωποι που βιώνουν μια ανεπιθύμητη μοναξιά και απομόνωση, είναι πιο δυστυχισμένοι, η υγεία τους φθίνει απο τη μέση ηλικία, ο εγκέφαλος τους  εκφυλίζεται νωρίτερα, και γενικά ζουν λιγότερο.


Αυτό που πρέπει να ξεκαθαριστεί είναι ότι μοναξιά μπορεί να βιώσει κανείς και μέσα στο γάμο, και ανάμεσα σε κόσμο, άρα δεν είναι ο αριθμός των φίλων που μετράει αλλά η ποιότητα των σχέσεων. Το να ζεις μέσα σε ένταση, κάνει κακό στην υγεία. Ένας κακός γάμος έχει βρεθεί ότι είναι πιο επιβλαβής για την υγεία από ένα διαζύγιο. Σύμφωνα με την έρευνα, οι άνθρωποι που είχαν πιο ικανοποιητικές σχέσεις στα 50 τους χρόνια, ήταν και πιο υγιείς στα 80 τους.


Οι καλές σχέσεις, δεν προστατεύουν απλώς τη σωματική μας υγεία αλλά και τις εγκεφαλικές μας λειτουργίες. Εάν στα 80 ζεις σε μια σχέση ζεστή και υποστηρικτική, έχεις καλύτερη μνήμη. Και είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι και οι καλές σχέσεις έχουν τις συγκρούσεις, και τις μικρές και μεγάλες κρίσεις τους. Η διαφορά είναι ότι αυτά τα ζευγάρια παρά τις συγκρούσεις τους, ξέρουν ότι μπορούν να βασιστούν ο ένας στον άλλο όταν χρειαστεί.


Το συμπέρασμα που συνδέει τις καλές σχέσεις με την καλή υγεία δεν είναι κάτι νέο. Είναι όμως πολύ δύσκολο να το πετύχεις και να το διατηρήσεις. Οι σχέσεις είναι δύσκολες και πολύπλοκες και απαιτούν πολύ και συνεχή δουλειά για να διατηρηθούν και να εξελιχθούν. Μπορεί να πιστεύουμε ότι η φήμη και το χρήμα είναι αυτά που θα φέρουν ευτυχία αλλά και μέσα από επίσημη έρευνα αναγνωρίζουμε πλέον ότι η καλή ζωή χτίζεται πάνω σε στέρεες σχέσεις.


Κοιτάξτε γύρω σας και μέσα σας και παραδεχτείτε πόσο καλές σχέσεις έχετε. Αναθεωρείστε τον τρόπο που ζείτε και δώστε έμφαση στους ανθρώπους σας, είστε πραγματικά δίπλα τους; Ίσως, το καλύτερο δώρο που θα προσφέρετε αυτές τις γιορτές δεν μπορεί να μπει σε κουτί αλλά είναι το πιο πολύτιμο : η ζεστή, αυθεντική παρουσία σας στη ζωή τους. Μπορείτε να σκεφτείτε κάτι καλύτερο από αυτό;

Συνεξάρτηση

Μήπως έχετε κουραστεί να ‘θυσιάζεστε’ για την ευτυχία του/της συντρόφου σας χωρίς να λαμβάνετε τίποτα; Μήπως βασικός σκοπός της ζωής σας είναι η ικανοποίηση των αναγκών του/της συντρόφου σας; Αν αυτό σας θυμίζει κάτι, βρίσκεστε σε μια σχέση που είστε απόλυτα εξαρτημένοι από τον/την σύντροφο σας και την έγκριση του/της.


Η συνεξάρτηση αφορά σχέσεις μονόπλευρες, συναισθηματικά καταστροφικές και/ή κακοποιητικές. Είναι μια υπερβολική συναισθηματική, σωματική και ψυχολογική εξάρτηση σε μια σχέση δυσλειτουργική. Μπορεί να καταστρέψει την χαρά, την υγεία, την καριέρα, και τις σχέσεις. Στον πυρήνα αυτής της διαταραχής κρύβεται μια άρνηση αναγνώρισης του προβλήματος, και μια πεποίθηση ότι μόνο θυσιάζοντας τις προσωπικές ανάγκες και επιθυμίες μπορεί να υπάρξει η σχέση.


Τα παιδιά που μεγάλωσαν με γονείς που τα παραμελούσαν ή τα κακοποιούσαν συναισθηματικά έχουν περισσότερες πιθανότητες να έχουν συνεξαρτημένες σχέσεις. Όσο ήταν παιδιά έμαθαν να παραμερίζουν τις ανάγκες τους για να ικανοποιήσουν ένα δύσκολο γονέα, και να νιώθουν ενοχές όταν δεν το κατάφερναν, βάζοντας έτσι τα θεμέλια ενός μοτίβου που προσκολλώνται και αναζητούν αποδοχή και αγάπη από ένα δύσκολο άτομο. Σαν ενήλικες έχουν ανάγκη από την αποδοχή και την επιβεβαίωση των άλλων για νιώθουν καλά, και δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν τα δικά τους έντονα συναισθήματα. Η συνεξάρτηση είναι μια συμπεριφορά που ‘κληρονομείται’ από γενιά σε γενιά.


Παρακάτω περιγράφονται τα χαρακτηριστικά του ατόμου με συνεξαρτητική συμπεριφορά:

  • Η αυτοεκτίμηση του βασίζεται στη γνώμη των άλλων.
  • Εάν ικανοποιήσει δικές του ανάγκες κατακλύζεται από ενοχές.
  • Δυσκολεύεται να πει όχι σε απαιτήσεις τρίτων. Προσπαθεί να ικανοποιεί τους άλλους για να κερδίσει την αποδοχή και την αγάπη τους. Εάν δεν τα καταφέρει αισθάνεται θύμα τους.
  • Η συμπεριφορά του υπαγορεύεται από ένα βαθύ φόβο απόρριψης, εγκατάλειψης και μοναξιάς.
  • Αισθάνεται ότι οι άλλοι τον χρησιμοποιούν και δεν εκτιμούν τα όσα προσφέρει.
  • Παίρνει τα πάντα προσωπικά. Επειδή η αίσθηση της αυτο-αξίας του είναι πολύ εύθραυστη, κάθε σχόλιο, συμπεριφορά ή δράση εκλαμβάνονται ως προκλήσεις που πρέπει πάση θυσία να ελέγξει.
  • Αισθάνεται πάντα θύμα. Νιώθει ανίσχυρο και αδυνατεί να συνειδητοποιήσει την ευθύνη που έχει στη δημιουργία της πραγματικότητας του.
  • Χρησιμοποιεί (συχνά ασυνείδητα) τη χειραγώγηση μέσω των ενοχών προκειμένου να ελέγξει τη συμπεριφορά των άλλων.
  • Δικαιολογεί μέσα του την κακή συμπεριφορά των άλλων. Επειδή το συνεξαρτημένο άτομο δεν αντιμετωπίζει με ειλικρίνεια τα συναισθήματα του, αναπτύσσει τρόπους για να εξαπατά τον εαυτό του προκειμένου να απαλλάξει από την ευθύνη αγαπημένους του ανθρώπους για την κακή τους συμπεριφορά.
  • Φοβάται την απόρριψη και αισθάνεται ότι κανείς δεν τον/την αγαπάει. Μέσα του πιστεύει ότι δεν αξίζει τίποτα, δεν έχει καταφέρει τίποτα και αν τολμούσε να εκφράσει τις ανάγκες και τα συναισθήματα του θα γελοιοποιούνταν και θα απορρίπτονταν.


Εάν πιστεύετε ότι δεν υπάρχει καμία ικανοποίηση στη ζωή σας πέρα από τη σχέση σας, εάν αναγνωρίζετε δυσλειτουργικές συμπεριφορές στον/στην σύντροφο σας αλλά δεν κάνετε τίποτα, και αν προσφέρετε υποστήριξη με τίμημα τη δική σας ψυχική και σωματική υγεία, βρίσκεστε σε σχέση συνεξάρτησης. Η παραίτηση από τις προσωπικές ανάγκες και την ταυτότητα οδηγούν σε άγχος και εξουθένωση. Και το σημαντικότερο: το άτομο γίνεται ‘διευκολυντής’- βοηθώντας χωρίς να το συνειδητοποιεί το άλλο άτομο να διατηρήσει τις δυσλειτουργίες του. Όταν πάντα σώζουμε, προστατεύουμε, φροντίζουμε, δικαιολογούμε και προάγουμε τις δυσλειτουργικές ή ανεύθυνες συμπεριφορές εμποδίζουμε το άτομο να αναπτύξει ικανότητες που θα το βοηθούσαν να εξελιχθεί.


Για να βοηθήσετε τον εαυτό σας αν έχετε μια σχέση συνεξάρτησης χρειάζεται να δουλέψετε με ειδικό. Ξεκινήστε βάζοντας όρια, αναγνωρίζοντας τις δικές σας επιθυμίες και ανάγκες και χτίζοντας την αυτοπεποίθηση σας. Αναρωτηθείτε αν η συμπεριφορά σας βοηθάει τον/την σύντροφο σας ή απλά προάγει ένα δυσλειτουργικό μοτίβο. Δεν βοηθάτε κανέναν αν συνεχίζετε να υιοθετείτε μια συμπεριφορά που αποδεδειγμένα σας έχει οδηγήσει σε αδιέξοδο.

Στην αρχή